Fransa’da beş ay sonra yapılacak cumhurbaşkanlığı seçiminin favorisi olarak gösterilen aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN), gelecek salı yeni emeklilik planını açıklayacak.
RN yatırımcıların kaygılarını gidermeyi hedefliyor
Marine Le Pen’in partisi, çalışma hayatına erken başlayanların 60 yaşında emekli olabilmesine ilişkin vaadini korumaya çalışırken, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un tepki çeken düzenlemesini kaldırmanın bütçe maliyetini sınırlamanın yollarını arıyor.
Kamu maliyesi üzerindeki baskı ve tahvil piyasalarındaki tedirginlik artarken yatırımcılar, mali disiplinin göstergesi olarak emeklilik yaşının yükseltilmesine dair bir taahhüt verilip verilmeyeceğini yakından takip ediyor.
Fransa’nın siyasi açıdan en tartışmalı başlıklarından emeklilik sistemi, gelecek yıl 436 milyar euroya (24 trilyon 289 milyar Türk Lirası) ulaşması beklenen ve ülke ekonomisinin yüzde 14’üne denk gelen büyüklükle devletin en büyük kamu harcaması kalemi olacak.
Le Pen 140 milyar euroluk tasarruf planlıyor
İlkbaharda yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinin favorisi gösterilen Marine Le Pen, geçen ay yaptığı açıklamada, 2032’de bitecek gelecek cumhurbaşkanlığı döneminin sonuna kadar Fransa bütçesinde 140 milyar euro (155 milyar dolar / 7 trilyon 799,4 milyar Türk Lirası) tasarruf sağlayacağını bildirdi.
Le Pen, ancak bu ölçekteki bir kesintinin uygulanabilirliği konusunda ekonomistleri ve yatırımcıları ikna etmekte zorlanıyor.
Emeklilik reformlarının bütünüyle hayata geçirilmesi halinde yılda 15 milyar ila 20 milyar euro (835,65 milyar lira ila 1 trilyon 114,2 milyar Türk Lirası) tasarruf sağlayacağını savunan Le Pen’in, çok genç yaşta çalışmaya başlayanlara 60 yaşında emeklilik hakkı verme sözünü sürdürmesi bu hedefi zorlaştırabilir.
Le Pen ayrıca Macron’un 2023 yılında yürürlüğe koyduğu ve emeklilik yaşını aşamalı biçimde 62’den 64’e çıkaran yasanın iptal edileceğini vaat etmişti.
Macron’un düzenlemesi aylar süren protestolara neden olmuş ve seçmenlerin büyük bölümünün tepkisini çekmişti. Hükümet ise bütçe tasarısına meclis desteği sağlamak için Sosyalistlerle yaptığı anlaşma doğrultusunda planı geçen yıl askıya almıştı.
Emeklilikte yaş yerine prim süresi gündemde
Siyasetçiler uzun süredir emeklilerin alım gücünü azaltabilecek adımlardan uzak duruyor. Yaşlı seçmenler de Ulusal Birlik partisinin başlıca destek grupları arasında bulunuyor.
Parti yetkililerinin son açıklamaları, RN’nin tek bir emeklilik yaşını temel almak yerine hak kazanılmasında çalışılan yıl sayısını belirleyici ölçüt yapmaya yöneldiğine işaret ediyor.
Yetkililer 60 ila 62 yaş arasında emeklilik vaadini korurken, tam devlet emekli maaşı için 40 ila 42 yıl prim ödenmesi gerektiğini belirtiyor.
Bu model, yükseköğrenimin ardından çalışma hayatına başlayan çok sayıda kişinin emeklilik hakkı kazanmak için 60’lı yaşlarının ortalarına dek çalışmasını gerektirecek.
Ulusal Birlik bütçe sözcüsü Jean-Philippe Tanguy, geçen ay yaptığı açıklamada çalışanların 62 yaşında emekli olmayı sürdürebileceğini, ancak gerekli prim süresini tamamlamayanların maaşlarında kesinti uygulanacağını söylemişti.
Parti bu yöntemle hem önemli seçim vaadini korumayı hem de Macron’un reformunu geri almanın mali yükünü azaltmayı amaçlıyor.
Fransa’nın bağımsız kamu denetim kurumu, Macron’un düzenlemesinin iptal edilmesinin bütçeye yıllık maliyetinin 10 milyar euroya (557,1 milyar lira) çıkabileceğini açıklamıştı.
Prim hesaplamasında daha sıkı kurallar planlanıyor
Ulusal Birlik Parti Başkanı Jordan Bardella bu hafta şu açıklamayı yaptı: “Son 15 ya da 20 yılda uygulanan emeklilik reformlarının hiçbiri sistemi düzeltemedi. Bu yüzden yapmak istediğimiz şey sistemi düzeltmek”.
Bardella, emeklilik hakkının hesaplanmasında dikkate alınan prim sürelerine yönelik kuralları sıkılaştıracaklarını söyledi. Emeklilik yaşına ulaşmasına rağmen çalışmayı sürdürmek isteyenleri istihdamda tutan işverenlere de mali teşvik verilmesini planladıklarını belirtti.
Partinin bir diğer önerisi ise çalışanların yatırdığı primlerin bir bölümünün ulusal varlık fonu benzeri bir yatırım fonuna aktarılabilmesi.
Fransa’da mevcut emeklilik sistemi ağırlıklı olarak çalışanların ödediği primlerle mevcut emeklilerin maaşlarının karşılandığı dağıtım esasına dayanıyor. Bireysel emeklilik birikimleri ise isteğe bağlı şekilde yapılıyor.
