Alaska’da yerel ekonominin ve kültürün simgesi kabul edilen kral somonların sayısı hızla düşerken, balıkçılarla bilim insanları azalmanın nedeninde farklı görüşler savunuyor.
Balıkçılar nehirlerde somon bulamıyor
ABD’nin Alaska eyaletiyle özdeşleşen kral somonlardaki gerileme, bölgedeki balıkçıları ve araştırmacıları iki karşıt açıklama etrafında topladı.
Seward limanında tekne turları düzenleyen 64 yaşındaki spor balıkçısı Bob Candopoulos, yıllardır iş yerinin önündeki kral somon tabelasıyla turistleri karşılıyor.
Candopoulos, AFP’ye yaptığı açıklamada, “On yıl önce her gün denize açılabilir” ve av limitlerini doldurabilirdik dedi.
Tecrübeli balıkçı sözlerini şöyle sürdürdü: “Şimdi ise balığa çıktığımızda tek bir somon bile görebilirsek kendimizi şanslı sayıyoruz.”
Yukon ve Kuskokwim nehirleri boyunca yaşayan yerlilerin somon avlaması uzun süredir sıkı biçimde sınırlandırılıyor; bazı dönemlerde av tamamen yasaklanıyor. Bu nedenle nehirlerdeki kayıp, yöre halkı açısından daha ağır sonuçlar doğuruyor.
Dev trol tekneleri tartışmanın odağında
Candopoulos ile çok sayıda Alaskalı, kral somonların azalmasından Alaska Körfezi ve Bering Denizi’nde avlanan büyük trol teknelerini sorumlu tutuyor.
Endüstriyel gemiler, dünya genelinde panelenmiş balık çubukları ve yengeç taklidi ürünlerde kullanılan Alaska mezgitini avlıyor. Dört yolcu uçağı genişliğindeki ağlar, her yıl mezgitin yanı sıra binlerce ton başka balığı da topluyor.
İstenmeyen avlar arasında bulunan somonlar, yumurtlamak üzere kendi nehirlerine ulaşamadan okyanusta ölüyor.
Candopoulos, “Nehirlerimizde balık kalmadı ama trol endüstrisi onları öldürmeyi durduracak şekilde denetlenmiyor” dedi.
Trol teknelerinin çoğu Washington eyaletindeki Seattle kentinde bulunuyor. Mezgit avından sağlanan ekonomik kazancın yaklaşık üçte ikisi Alaska dışına aktarılıyor.
“Alaska kesinlikle milyar dolarlık bir endüstri tarafından sömürülüyor” diyen Candopoulos, bu gelir dağılımındaki adaletsizliğe tepki gösteriyor.
Kunduz kürkü, altın ve petrol gibi zenginlikleri kullanmak isteyen fırsatçıların tarih boyunca akın ettiği Alaska’da bu durum güvensizliği artırıyor. Kamuoyu araştırmaları da Alaskalıların çoğunluğunun trol avcılığının yasaklanmasını isteyecek kadar öfkeli olduğunu gösteriyor.
Tartışma, eyaletteki son Senato seçimlerinin gündeminde de yer aldı.
Yerel balıkçılar tamamen yasak fikrinde ayrışıyor
Seward’daki balıkçıların tamamı, trol avcılığının bütünüyle durdurulması gibi kapsamlı bir yasağı desteklemiyor.
42 yaşındaki spor balıkçısı Chance Miller, AFP’ye “Tüm trol teknelerini yok edelim kampanyasının mutlaka bir parçası değilim” diye konuştu.
Miller, Alaska’da bazıları kıyıdaki yerli topluluklar adına faaliyet gösteren önemli bir yerel trol filosunun bulunduğunu belirtti.
Yasağın ekonomik etkilerinden kaygı duyan Miller, “Kasabalar balık işleme tesislerinin etrafında kuruluyor” dedi.
Miller, “Eğer o tekneler balık getirmeseydi, bu tesisler açık kalmayı göze alamayabilirdi” ifadelerini kullandı.
Bilim insanları deniz sıcaklıklarına dikkat çekiyor
Bilim insanları ise somonlardaki düşüşün arkasında iklim değişikliğinin bulunduğunu belirtiyor.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi’nin (NOAA) araştırmaları, kral somon sayısındaki azalmanın temelinde Bering Denizi’nde yaşanan deniz sıcak hava dalgalarının olduğunu ortaya koyuyor.
Bu sıcaklık artışları, somonların beslendiği canlılar için deniz sularını yaşanamaz hale getiriyor.
Anchorage’daki Alaska Üniversitesi’nde doğal kaynak ekonomisti olan Brett Watson, trol yasağının somon göçleri üzerindeki etkisinin “belirsiz” olacağını söyledi.
Watson, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Yukon ve Kuskokwim nehirlerindeki somon azalmasında iklim değişikliğinin muhtemelen daha büyük bir etken olduğu belirlendi” dedi.
Ekonomist, “Bu, başa çıkması çok daha zor bir sorun” diye ekledi.
Petrol üretimi gelirlerinden her yıl vatandaşlara pay verilen Alaska’da ticari balıkçı Ian Raab da siyasetçilerin iklim değişikliğini görmezden gelmesinden şikayetçi.
Yıllar önce somon avcılığını bırakarak pisi balığı ve siyah morina avına yönelen 58 yaşındaki Raab, “İnsan, Amerikalıların bu konuyu daha çok konuşacağını düşünürdü” dedi.
Raab, “Bunu daha çok konuşsak, bu konuda daha fazla endişe duysak harika olurdu” diye konuştu.
Raab ayrıca Trump yönetiminin NOAA bütçesinde gerçekleştirdiği sert kesintilerden endişe duyuyor.
Kurumun deniz hava durumu tahminlerinin geçmişteki kadar güvenilir olmadığını belirten Raab, araştırmaların azalmasının balık stoklarının yönetimine ilişkin politikaları zayıflatmasından korkuyor.
Tecrübeli balıkçı sözlerini şöyle tamamladı: “Onların işlerini yapmalarına izin vermeliyiz ki ben de kendi işimi yapabileyim.”
