Fransa ekonomisi, ihracat ve yatırımlardaki düşüşün etkisiyle yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 0,1 daraldı. Böylece ülke ekonomisi son dokuz ayda büyüme kaydedemedi.
Ekonomi üç çeyrektir büyümüyor
Fransa Ulusal İstatistik Ofisi (Insee), gayrisafi yurt içi hasılanın temmuz, ağustos ve eylül döneminde yüzde 0,1 gerilediğini açıkladı. İlk çeyrekte yüzde 0,2 daralan, ikinci çeyrekte ise sıfır büyüme gösteren ekonomi, bu sonuçla üst üste üçüncü çeyrekte de büyüyemedi.
Reuters anketine katılan analistler, açıklama öncesinde üçüncü çeyrekte yüzde 0,1 oranında sınırlı büyüme bekliyordu. Ekim ayında yıllık enflasyon da yüzde 3,1 seviyesinden yüzde 3,4’e yükseldi. Insee, bu artışın Ocak 2024’ten bu yana görülen en hızlı yükseliş olduğunu bildirdi.
Roland Lescure’den bütçe uyarısı
Resmi verilerin ardından France Info radyosuna konuşan Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure, kamu maliyesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Lescure, “Üç çeyrektir büyüme yok” diyerek ekonomik tablonun ciddiyetine dikkat çekti.
Fransız bakan, “Bütün bunlardan çıkarılacak sonuç, 2026 itibarıyla Fransa ekonomisinin tamamen durma noktasına gelmiş olmasıdır” dedi.
Bütçenin önemini vurgulayan Lescure, “Fransa bir krize doğru sürüklenmiyor; ancak bütçede ana hatları çizilen geri dönüşü sağlayamazsak dosdoğru duvara toslayacağız” uyarısında bulundu.
İhracat ve yatırımlar daralmayı artırdı
Insee verilerine göre mal ve hizmet üretimi temmuz-eylül döneminde yüzde 0,1 azaldı. Gayrisafi sabit sermaye oluşumu, inşaat ve ulaşım araçlarına yönelik harcamaların düşmesiyle ikinci çeyrekteki yüzde 0,5’lik gerilemenin ardından üçüncü çeyrekte de yüzde 0,6 küçüldü.
Dış ticaret dengesi, genel büyüme oranını 0,6 yüzde puan aşağı çekti. İhracat 4,5 yüzde puan gerileyerek eksi yüzde 1,7’ye indi. Bu sonuçta, ikinci çeyrekte yüzde 20,8 büyüyen havacılık sektörünün tersine dönmesi ve ulaşım araçları ihracatının yüzde 9,1 düşmesi etkili oldu.
Ekonomiye tek olumlu katkı hanehalkı tüketiminden geldi. Bir önceki çeyrekte yüzde 0,2 artan tüketim, üçüncü çeyrekte yüzde 0,4 genişledi.
Reuters’ın aktardığına göre istatistik kurumu, “Özellikle elektrikli araç alımlarının etkisiyle ulaşım araçları tüketimi yeniden artışa geçti” açıklamasını yaptı. Elektrik harcamalarındaki artışla enerji tüketimi de ikinci çeyrekteki yüzde 2,0’lik düşüşün ardından üçüncü çeyrekte yüzde 1,2 toparlandı.
Protestolar ülke geneline yayıldı
Son veriler, hükümetin 2026 için belirlediği yüzde 0,5 büyüme hedefinin yanı sıra Insee ile Fransa Merkez Bankası’nın (Bank of France) öngördüğü yüzde 0,4 seviyesine ulaşılmasını da zorlaştırıyor.
Kamu borcu ve bütçe açığına yönelik endişeler, son haftalarda Fransa’nın devlet tahvili getirilerinin hızla yükselmesine neden oldu. Kamuoyunda yetersiz görülen 2027 bütçe tasarısı ise gelecek ilkbaharda yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde kamu harcamalarının yüksek kalacağı kaygısını artırdı.
Anketler, mali popülist olarak tanımlanan aşırı sağcı aday Marine Le Pen’in cumhurbaşkanlığı yarışını kazanma ihtimalinin bulunduğunu gösteriyor.
Fransa’da artan yaşam maliyeti ve eşitsizliğe yönelik toplumsal tepki de gösterilerle sürüyor. Eylül ayında Paris banliyölerinde okul koşullarını protesto eden öğrencilerin başlattığı küçük çaplı eylemler, kısa sürede hükümetin genel ekonomi politikalarına karşı kitlesel bir harekete dönüştü.
Gösteriler 17 Ekim’de ülke geneline yayıldı ve Fransa son yılların en şiddetli sokak olaylarından bazılarına sahne oldu. Sarı Yelekliler hareketi ile öğrenci sendikaları, ekonomik koşulları ve hükümet politikalarını protesto etmek üzere bu hafta sonu da ülke çapında eylem çağrısında bulundu.
