Ermenistan’da Katolikos II. Karekin yönetimindeki kilisenin üst düzey din adamları, bir hukuk mahkemesinin kararını uygulamamakla suçlanarak bugün yargılanacaklar.
Dava nedir?
Hükümetin kilise liderini yabancı istihbarat servisleriyle bağlantılı olmakla suçladığı dönemde açılan dava, kilise ile Başbakan Nikol Paşinyan yönetimi arasındaki çatışmanın son aşamasını oluşturuyor.
Siyasi bağlam
Batı yanlısı Başbakan Paşinyan, 1999’dan bu yana kilisenin başında bulunan ve kendisini ve politikalarını ağır biçimde eleştiren II. Karekin’i pek çok kez istifaya çağırdı.
Haziran ayında yeniden seçilen Paşinyan, herhangi bir kanıt sunmadan Ermeni Apostolik Kilisesi’ni yabancı güçlerin, özellikle de Rusya’nın vekili gibi hareket etmekle suçladı. II. Karekin ile kilise bu suçlamaları reddediyor.
Yargı süreci ve cezalar
Bugün başlayacak davada II. Karekin ile altı din adamı, kilisenin ruhbanlıktan çıkardığı bir piskoposu geçici olarak görevine iade eden bir hukuk mahkemesi kararına uymadıkları iddiasıyla yargılanacak. Suçlu bulunmaları halinde iki yıla kadar hapis cezası alabilir.
Ermenistan, Hristiyanlığı kabulünü MS 301 yılına dayandırıyor.
Kilise’nin bağımsızlığı ve kamu tepkisi
Dava, Ermeni Apostolik Kilisesi’nin anayasal bağımsızlığıyla ilgili tartışmaları yeniden alevlendirirken kilisenin yetkilerini suiistimal ettiği iddialarını da gündeme getiriyor. Erivan’daki düşünce kuruluşu Bölgesel Demokrasi ve Güvenlik Merkezi’nin direktörü Tigran Grigoryan, “Paşinyan, kiliseyi siyasi bir tehdit, muhalefeti ve farklı siyasi partileri iktidara gelmeleri için destekleyebilecek bir kurum olarak görmeye başladı” dedi.
Grigoryan’a göre din adamlarına açılan kovuşturmalar Paşinyan hükümetinin izlediği seçici adaletin bir parçası. Bu dönemde önde gelen muhalif isimler gözaltına alındı ve bazılarının mal varlıklarına devlet tarafından el konuldu.
Paşinyan için istifa çağrıları ve kilise
Geçmişte kilise içinde adı geçen Gevorg Saroyan, II. Karekin’i kamuoyu önünde istifaya çağırmış ve Paşinyan’ın yanında yer almıştı. Şu anda ev hapsinde bulunan Bagrat Galstanyan da yargılanmayı bekliyor. II. Karekin de başbakanın istifa çağrılarına katıldı.
Ermenistan’daki Kilise, kilisenin üst düzeylerini hedef alan bu süreci Paşinyan politikasıyla ilişkilendiriyor. Saroyan’ın dosyasına atıfta bulunuluyor. Ayrıca Sınır Tanımayan Hakların Korunması adlı kar amacı gütmeyen kuruluşun avukatı Anna Melikyan, “Bu, yürütme erkinin kilise işlerine açık bir müdahalesidir” dedi. Melikyan sözlerini şöyle sürdürdü: “Ermenistan’da yargının bağımsızlığı konusunda fazlaca kaygı var… Kiliseye ya da din adamlarına karşı açılan davalar dahil olmak üzere siyasi bakımdan hassas bazı davalarda bu kaygılar çok güçleniyor.”
Bu dönemde önde gelen muhalif isimler gözaltına alındı ve bazıları mal varlıklarına devlet tarafından el konuldu.
Uluslararası tepkiler ve Rusya
Paşinyan, Ermenistan’ı Batı’ya yaklaştırıp Rusya’nın yörüngesinden uzaklaştırmaya çalışırken Avrupa Birliği’nden güçlü destek aldı. Bu yönelim Moskova’dan tepki aldı ve Rusya çok sayıda Ermeni ürününün ithalatını yasakladı.
Rusya Dışişleri Bakanlığı dün, Ermenistan yönetiminin Moskova ile gerçek bir işbirliği istediğinden kuşku duyduğunu açıkladı. Rusya’nın Ermenistan’da büyük bir askeri üssü mevcut.
Muhalif siyasetçiler, kilise liderleri ve sivil toplum grupları, Katolikos hakkında yürütülen kovuşturmanın siyasi saik taşıdığını ve hükümeti eleştirenlere yönelik daha geniş kapsamlı bir baskının parçası olduğunu savunuyor.
