Emine Erdoğan, Antalya’da COP31 kapsamında tanıtılan Küresel Sıfır Atık İttifakı’nın ortak sorumluluğu kalıcı işbirliklerine taşıma iradesini temsil ettiğini söyledi.
COP31 kapsamında Antalya’da buluştular
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın ev sahipliğinde, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) çerçevesinde “Küresel Sıfır Atık İttifakı Lider Eşleri Yüksek Düzeyli Toplantısı” yapıldı.
Toplantının açılışında konuşan Emine Erdoğan, COP31 vesilesiyle katılımcıları Türkiye’de ağırlamaktan mutluluk duyduğunu belirtti. Erdoğan, 195 ülkeden 100 bini aşkın katılımcı ile 100’ün üzerinde liderin, insanlığın ortak geleceğine yön vermek amacıyla bir araya geldiğini ifade etti.
Bu geniş katılımın ortak iradenin gücünü gösterirken üstlenilen sorumluluğun büyüklüğünü de hatırlattığını söyleyen Erdoğan, iklim zirvelerinde yıllardır sıcaklık artışı, kuraklık ve orman kayıplarının ele alındığını dile getirdi. Bilim insanlarının uyarılarının küresel farkındalık oluşturduğunu belirten Erdoğan, artık rapor, uyarı ve hedeflerin ötesine geçilmesi gerektiğini kaydetti.
Emine Erdoğan, “Bilginin değeri, onu hangi kararlara dönüştürebildiğimizle de ölçülür.” dedi. Asıl sorunun yapılacakları bilmemek değil, bilinenleri hayata geçirecek iradeyi göstermek olduğunu vurguladı.
Türkiye’nin geri kazanım oranı yüzde 37’nin üzerine çıktı
Türkiye’nin COP31’i “aksiyon COP’u” olarak tanımlamasının nedenini açıklayan Erdoğan, başarıyı yalnızca taahhütlerle değil, bunların insanların yaşamında, şehirlerde ve üretim biçimlerinde oluşturduğu değişimle ölçmek istediklerini söyledi.
9 yıl önce başlatılan Sıfır Atık Hareketi’nin bu yaklaşımın somut örneği olduğunu belirten Erdoğan, evlerde başlayan farkındalığın okullardan belediyelere, kamu kurumlarından fabrikalara uzanan bir sisteme dönüştüğünü aktardı. Erdoğan, Türkiye’nin geri kazanım oranının yüzde 13’ten yüzde 37’nin üzerine çıktığını, daha önemlisi her yaştan insanın günlük yaşamında karşılık bulan bir sorumluluk bilincinin geliştiğini ifade etti.
Atığın çöp kutusunda değil, kararda başladığını öğrendiklerini söyleyen Erdoğan; bir ürünün gerekliliği, üretim biçimi ve kullanım süresinin ortaya çıkacak atığı belirlediğini dile getirdi.
“Başarımızı, oluşmasını önlediğimiz atıkla da ölçmeliyiz”
Emine Erdoğan, geçmişte daha fazla üretimin kalkınma, daha fazla tüketimin ise refah göstergesi sayıldığını; sonrasında atıkları geri dönüştürmenin başarı kabul edildiğini hatırlattı.
Geri dönüşümün önemli olduğunu ancak en iyi yönetilen atığın dahi üretim aşamasında toprak, su, enerji ve emek gerektirdiğini belirten Erdoğan, “Başarımızı yalnızca geri kazandığımız atıkla değil, oluşmasını önlediğimiz atıkla da ölçmeliyiz. Daha az kaynakla daha yüksek yaşam kalitesine ulaşmak, kalkınma anlayışımızın merkezinde yer almalı.” dedi.
“Atık, kararda başlıyorsa şu soruyu sormalıyız, bu kararları kim veriyor?” diyen Erdoğan, doğal kaynaklar üzerindeki baskının önemli bölümünün küresel üretim ve tüketim modellerinden kaynaklandığını söyledi.
Tütünün sağlığa zararlarının konuşulduğunu belirten Erdoğan, Dünya Sağlık Örgütü’ne göre tütün endüstrisinin her yıl 600 milyon ağacın kaybına ve 22 milyar ton su tüketimine yol açtığını aktardı. Moda ve tekstil sektörünün yılda 92 milyon ton atık ürettiği bir dünyada ürünlerin giderek kısalan kullanım ömrünün yalnızca tüketici tercihleriyle açıklanamayacağını ifade etti. Dijital dünyada da insanları ekran başında daha uzun tutmaya yönelik iş modelleriyle birlikte büyüyen altyapının enerji ve su ihtiyacının sorgulanması gerektiğini kaydetti.
“Şirketlerin sorumluluğu da küresel olmalı”
Yapay zekanın israfı azaltma, üretimi verimli hale getirme ve çevresel sorunlara yeni çözümler üretme açısından büyük fırsatlar sunduğuna işaret eden Erdoğan, teknolojik ilerlemenin çevresel maliyetlerinden ayrı düşünülemeyeceğini belirtti.
Erdoğan, “Geleceğin teknolojilerini geçmişin israf alışkanlıkları üzerine inşa edemeyiz. Bir şirketin ekonomik kazancının bedeli, başka bir toplumun tükenen su kaynakları veya kirlenen toprağı olmamalıdır.” dedi. Büyük şirketlerin kaynak kullanımını şeffaflaştıran, çevresel etkilerini bağımsız değerlendirmeye açan ve hesap verebilirliği güçlendiren ortak standartlara ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Tabiatın geleceğini etkileyen kararların üretim ve tüketimle sınırlı olmadığını söyleyen Erdoğan, savaşların da doğada nesiller boyunca süren yaralar açtığını, bunun Ukrayna’dan Sudan’a çatışmaların sürdüğü her yerde görüldüğünü ifade etti.
Gazze’deki tahribatın en ağır boyutuyla ortaya çıktığını belirten Erdoğan, Birleşmiş Milletler Çevre Programı’na göre 61 milyon ton enkaz biriktiğini, meyve bahçeleri ve zeytinliklerin yüzde 97’sinin yok olduğunu, kalan tatlı su kaynaklarının çoğunun kirlendiğini aktardı.
Bu yıkımın giderilmesinin nesiller sürebileceğine dikkati çeken Erdoğan, “Dünya askeri harcamaları 2,9 trilyon dolarla tarihi rekor bir seviyeye ulaşmışken, bu kaynakların küçük bir bölümünün dahi insanlığın ortak sorunlarına ayrıldığında nelerin mümkün olabileceğini bir an için düşünelim. Yıkılan şehirleri yeniden imar edebilir, çoraklaşan coğrafyalar ihya edilebilir ve barış tüm kıtaların iklimi olabilir.” ifadelerini kullandı.
İttifak 5 öncelikli alanda çalışacak
Evde, üretimde ve siyasette alınan kararların hiçbir ülke tarafından tek başına değiştirilemeyeceğini belirten Erdoğan, Küresel Sıfır Atık İttifakı’nın ortak sorumluluğu kalıcı işbirliklerine dönüştürme iradesinin göstergesi olduğunu söyledi.
İttifakla ülkelerin başarılı uygulamalardan karşılıklı olarak öğrenmesi, ortak projeler geliştirmesi ve yerel çözümleri küresel ölçekte yaygınlaştırması için güçlü bir işbirliği zemini oluşturulmasının hedeflendiğini belirten Erdoğan, sıfır atık ve döngüsel ekonomi, plastik ve ambalaj atıkları, sıfır atık bölgeleri, gıda ve organik atıklar ile eğitim ve gençlik olmak üzere 5 öncelikli alanda çalışma yürütüleceğini açıkladı. Bu çalışmaların birbirini tamamlayan 3 yapı üzerinden geliştirilmesinin planlandığını kaydetti.
Her yıl düzenlenecek Sıfır Atık Forumu’nda ortak önceliklerin ve çözüm önerilerinin ele alınacağını aktaran Erdoğan, İstanbul Platformu aracılığıyla bu önerilerin somut projelere ve uygulama ortaklıklarına dönüşmesine katkı sunacaklarını bildirdi.
Küresel Sıfır Atık İttifakı sayesinde çalışmaların daha geniş coğrafyalara taşınacağını ve ülkeler arasında yeni işbirliklerinin teşvik edileceğini ifade eden Erdoğan, uluslararası kuruluşları, yerel yönetimleri, akademiyi, özel sektörü ve sivil toplumu ortak hedeflerde buluşturmayı amaçladıklarını söyledi. Erdoğan, “Bu sorunların çözümü tek bir ülkenin çabasıyla mümkün değil, bilgimizi, imkanlarımızı ve tecrübelerimizi buluşturmalıyız.” diye konuştu.
“Ortak çalışma” çağrısı
Toplantıya katılan her lider eşinin dönüşüme önemli katkı sunabilecek bir etki alanı bulunduğuna işaret eden Emine Erdoğan, lider eşlerinin toplumların farklı kesimlerine ulaşabildiğini belirtti.
