Çin ekonomisi üçüncü çeyrekte ihracatın katkısıyla yüzde 4,5 büyüdü; sanayi üretimi yüzde 5,5 artarken perakende satışlardaki yükseliş yüzde 1,1’de kaldı.
Büyümenin yükünü dış pazarlar taşıyor
Dünyaya kesintisiz ürün gönderen Çin’in fabrikalarında üretim hızını koruyor. Buna karşın fabrikaların çevresindeki sokaklarda, mağazalarda ve hanelerde ekonomik durgunluğun etkileri daha belirgin hale geliyor.
Üçüncü çeyrekteki yüzde 4,5’lik büyüme, ilk bakışta beklentileri aştı. Pekin yönetimi, piyasanın yüzde 4,4’lük tahminini geride bırakan bu sonuçla 2026 yılı için belirlenen yüzde 4,5 ila yüzde 5,0 aralığındaki yıllık hedefe ulaşma ihtimalini korudu. İlk dokuz ayda toplam büyüme yüzde 4,6 oldu.
Ancak veriler incelendiğinde büyümenin büyük ölçüde dış talebe dayandığı görülüyor. Otomotiv, tavuk eti, kozmetik ve çip gibi çeşitli ürünlerdeki ihracat Çin’e milyarlarca dolar kazandırmayı sürdürüyor.
İç pazarda kâr ve tüketim geriliyor
Motosiklet farı üreten işletmeci Zhang Chao, Reuters haber ajansına yaptığı açıklamada, Çin içindeki yoğun rekabetin kârı ortadan kaldırması üzerine satışlarını neredeyse durdurduğunu ve siparişlerin iki katına çıktığı ihracata yöneldiğini söyledi.
Zhang’ın “İçeride kâr yok, yurtdışında ise pazara giriş bariyeri biraz daha düşük” sözleri, şirketlerin neden dış pazarlara yöneldiğini ortaya koydu.
Eylül ayı göstergeleri de bu ayrışmayı doğruladı. Sanayi üretimi yüzde 5,5 yükselirken perakende satışlar yalnızca yüzde 1,1 arttı.
Gençler birikim yapıyor, iş güvencesi azalıyor
Beş yıldır devam eden konut krizi hane halkının tasarruflarını azaltırken, tüketimdeki temkinli tutum günlük yaşamın farklı alanlarında hissediliyor.
Haziranda satış işini kaybeden Laura Shi, ekim tatilinde otel ücretinden kaçınmak amacıyla geceleri otomobilinde kaldığını belirtti. Shi yaşadıklarını, “Kötü yanı duş alamamam ve dışarıdaki gürültüydü” sözleriyle anlattı.
Ekim tatilinde seyahat başına yapılan ortalama harcama son dört yılın en düşük düzeyine geriledi. Uzun çalışma saatleri, düşük ücretler ve zayıflayan iş güvencesi sosyal medyada sık sık tepki görüyor.
Doğu kenti Ningbo’da restoran işleten Dai, müşterilerin menüden içecek almak yerine kendi içkilerini getirdiğini ifade etti. Dai, “Şu sıralar herkes personel azaltıyor. Bazen bir iki çalışanı çıkarıp işi kendim mi üstlensem diye düşünüyorum” dedi.
Hangcou’da görev yapan 26 yaşındaki muhasebeci Carol Huang, priminin yarı yarıya düşürülmesine tepki gösterse de kentteki benzer işlerin ayda 3 bin ila 6 bin yuan (yaklaşık 449 ila 897 dolar) önermesi nedeniyle mevcut işinden ayrılamadığını aktardı.
Huang’ın “İş piyasasına gerçekten ne oldu?” sorusu, çalışanların ortak endişesini yansıtıyor.
Resmi verilere göre işsizlik eylülde yüzde 5,2 seviyesindeydi. Ancak haftada yalnızca bir saat çalışan kişilerin de istihdamda kabul edilmesi, gerçek tablonun geçici işlerle örtüldüğü değerlendirmelerine yol açıyor.
Ticaret fazlası korumacılık baskısını artırıyor
Çin’in geçen yıl kaydettiği 1,2 trilyon dolarlık ticaret fazlasını aşma yolunda ilerlemesi, dış pazarlarda korumacı adımların artmasına neden oluyor.
Avrupa Birliği ile hibrit araç ihracatının sınırlandırılması konusunda anlaşma sağlanmasına rağmen Brüksel yeni kısıtlamalar üzerinde çalışıyor. Çin’in geçen ay Almanya ve Fransa karşısındaki ticaret fazlasının yıllık bazda yüzde 200’ün üzerinde büyümesi, Avrupa’daki rahatsızlığı daha da artırdı.
Reuters’a konuşan ANZ analistleri, yükselen ticaret gerilimleri ve korumacı politikaların gelecekteki büyüme için risk yarattığını, ekonominin dış koşullara beklenenden çok daha fazla bağımlı hale geldiğini belirtti.
ITC Markets analisti Andy Ji de büyümenin ihracat ve devlet desteğiyle devam ettiğini söyledi. Ji, “Yüksek teknolojili imalat, çip üretimi ve yeni enerjili araçlar rekabetçi bir sanayi dönüşümünü yansıtıyor. Ancak büyüme bileşimi derin biçimde dengesiz kalıyor. İç talep kendi kendine yetecek noktada değil ve gayrimenkul sektöründe henüz dip görünmüyor” değerlendirmesini yaptı.
Pekin yönetimi faizleri düşürerek ve konut sübvansiyonları sağlayarak üretimi destekliyor. Ekonomistler ise hane halkı gelirlerini doğrudan artıracak bir politika değişikliği yapılmadığı sürece düşük enflasyon ve zayıf büyüme döngüsünün kırılmasının güç olduğunu ifade ediyor.
