İspanya’nın Kuzey Afrika kıyısındaki Ceuta’da binlerce göçmenin kara ve denizden içeri girmesi, Madrid’i alarma taşıdı; dün yaşanan toplu giriş denemelerinde en az 19 kişinin hayatını kaybettiği aktarılırken, Başbakan Pedro Sánchez düzenin sağlanması için Fas makamlarıyla işbirliği yaptıklarını duyurdu.
İspanya Hükümeti dün yaptığı açıklamada, ülke topraklarına ulaşmaya çalışan en az 18 kişinin yaşamını yitirdiğini bildirdi.
Ceuta’ya son günlerde binlerce göçmenin giriş yaptığı belirtiliyor.
Bu gelişme, Madrid ile Rabat arasındaki sınır gerilimlerini yeniden alevlendirdi ve iki ülke arasındaki ilişkileri uzun süredir olumsuz etkileyen bir durum olarak kayda geçti.
Son günlerde yaklaşık 1500 göçmenin Ceuta’ya geçtiği daha önce duyurulmuştu.
Ancak İspanya hükümeti yetkilisi Fernando Rodríguez Contreras, dün yaptığı açıklamada, doğrulanmamış tahminlere göre on binlerce kişinin sınırı geçmiş olabileceğini belirtti.
Geçişlerin yoğunluğu nedeniyle hükümet, sınır güvenliğini sağlamak amacıyla askeri birliklerin sevk edildiğini, hava ve deniz desteğinin artırıldığını ve sularda devriye gezmek üzere dalgıç ekiplerinin görevlendirildiğini açıkladı.
Avrupa Birliği de Frontex aracılığıyla sınır ve sahil güvenliğini güçlendirmek amacıyla İspanya’ya destek sunmayı teklif etti.
Ceuta Özerk Şehri Başkanı Juan Jesús Vivas, durumun “tam bir insani ve sosyal acil durum” oluşturduğunu ifade ederek merkezi hükümetin harekete geçmesini istedi.
Çarşamba gününden itibaren deniz yoluyla gelen göçmen sayısının arttığı yönündeki uyarıların ardından dün karadan ve denizden gelen binlerce kişinin kabul merkezlerinin kapasitesini aştığı belirtildi.
İnternette paylaşılan videolarda kişilerin kıyıya yüzmek için dalış kıyafetleri ve can yelekleri kullandığı görülüyor.
İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, X üzerinden yaptığı paylaşımda, düzeni en kısa sürede yeniden tesis etmek için Fas makamlarıyla birlikte çalıştıklarını duyurdu ve derhal müdahale edileceğini belirtti.
Bu sınır krizinin, İspanya Yüksek Mahkemesi’nin deniz yoluyla gelen göçmenlerin doğrudan sınır dışı edilmesini engelleyen kararından birkaç hafta sonra cereyan ettiği kaydedildi.
Ceuta, Afrika anakarasında resmi olarak Avrupa’nın parçası olan iki şehirden biri olarak konumlanıyor.
Fas’ın kuzey kıyısında yaklaşık 10 kilometre uzunluğundaki Ceuta, çift katlı tel çitler ile İspanyol polisi ve paralı güçlerin varlığıyla güvence altına alınmış durumda.
Şehir, aynı kıyıda daha doğuda yer alan Melilla ile birlikte Avrupa Birliği’nin Afrika ile olan tek kara sınırını oluşturuyor.
Çoğunluğu Fas’tan gelen göçmenler daha iyi ekonomik imkanlar için Ceuta’ya yöneliyor ve 6 metre yüksekliğindeki sınır çitlerini tırmanıyor veya deniz yoluyla bölgeye ulaşıyor.
Göçmenlerin bir kısmı çitlerin etrafından yüzerek, bazıları Fas’tan Ceuta’ya yasa dışı tekne yoluyla geçiş yapıyor.
Çoğunlukla çitleri tırmanan veya demir kesicilerle çitleri kesen göçmenler, bu süreçte gözlem kulelerindeki muhafızlar ve hareket dedektörleri tarafından tespit ediliyor.
Benzer toplu geçişler örneği olarak 2021 yılında iki gün içinde 10 binin üzerinde kişinin Ceuta’ya geçtiği görülüyor; 2022’de Melilla’da yaşanan girişimde en az 23 göçmen hayatını kaybetmiş, birçok kişi de denizde yaşamını yitirmişti.
Afrika ana karasındaki bu sınır, Sánchez’in sol koalisyon hükümeti için ülke içinde önemli bir siyasi gerilim kaynağı olmaya devam ederken, İspanya ile Fas arasındaki diplomatik hassasiyeti de artırıyor.
Sánchez, iç politikada İspanya’yı Batı’nın yeni bir “eritme potası” olarak resmetmeye çalıştı; özellikle İspanyolca konuşan Latin Amerikalılar başta olmak üzere göçmenleri destekleyen bir tutum sergiledi.
Hükümet, ülkedeki belgesiz göçmenlerin yasal statü başvurusunda bulunarak ülkede kalmalarına imkan veren bir program başlatmış ve bu kapsamda 1 milyondan fazla başvuru yapılmıştı.
Ancak Sánchez, Ceuta konusunda sınır kontrolünde gevşek davranmakla suçlanan muhafazakar rakipler ile hükümeti sert göç politikaları nedeniyle eleştiren göçmen hakları savunucularının tepkisini çekiyor.
Sağcı muhalefet dünkü gelişmelerin ardından Sánchez hükümetini hedef aldı.
Aşırı sağcı Vox partisinin lideri Santiago Abascal, olayları “bir işgal” olarak nitelendirerek Sánchez hükümetini göçmenleri kasten davet etmekle suçladı.
Abascal, kanıt sunmadan bu kişileri suçlu, tecavüzcü ve potansiyel sol seçmen olarak öne sürdü.
Merkez sağdaki Halk Partisi’nin (PP) lideri Alberto Núñez Feijóo da Başbakan Sánchez’i kınayanlar arasında yer aldı.
İspanya hükümeti ise yasadışı geçişlerdeki yüksek hacmin kendi vizelerinin bir parçası olmadığını net biçimde ifade etti.
Gelişmeler, Avrupa genelinde göç karşıtı figürlerin tepkisini de çekti; Almanya’daki AfD eş lideri Alice Weidel ve Avrupa Parlamentosu’nun en büyük grubu olan Avrupa Halk Partisi (EPP) Başkanı Manfred Weber bu konulara değindi.
Weber, göç politikalarının derhal uygulanması gerektiğini ve Fringe’nç güçlendirilmesi gerektiğini dile getirdi; Brunner ise AB’nin Ceuta dahil sınırlarının korunmasında İspanya’yı desteklediğini ve İspanya İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska ile temas halinde olduklarını belirtti.
AB Komisyonu, düzensiz akınlarla mücadele etmek ve Ceuta’ya yasa dışı giren kişilerin mevcut kurallara uygun olarak hızlı iade süreçlerine tabi tutulmasını sağlamak amacıyla Fas ile İspanya arasındaki yakın işbirliğini memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti ve Fas’ı AB için kilit ve güvenilir bir ortak olarak nitelendirdi; göç, sınır yönetimi ve insan kaçakçılığıyla mücadelede işbirliğinin yoğunlaştığına dikkat çekti.
Dış ilişkiler açısından İspanya, göç hareketlerini caydırmak için Fas ile iyi ilişkilerini sürdürmeye önem veriyor; 2021’deki büyük geçiş sonrası yetkililer Fas’ın göçmenleri bir tür “para birimi” olarak gördüğünü ve sınır hareketliliğini İspanya’dan mali ve siyasi tavizler koparmak için kullandığını belirtmişti. O dönemde Ceuta’ya akınlar yaşanmaya başlamadan saatler sonra İspanya, Fas’a sınır polisliği için 30 milyon euro (yaklaşık 37 milyon dolar) yardımını onaylamıştı.
Dün akşam itibarıyla Ceuta’daki son insan toplama olayını tetikleyen etken henüz netleşmedi.
İtalya, İspanya’nın Schengen Bölgesi’nden çıkarılmasını talep etti.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, X üzerinden yaptığı açıklamada Ceuta’ya ilişkin gelişmeleri değerlendirirken bu adımları gündeme getirdi.
Gelişmeler, AB üyeleri arasında ganimet paktı ve sınır politikalarının uygulanmasına dair tartışmaları yeniden alevlendirdi.
