CAATSA yaptırımları, Türkiye ile ABD arasındaki diplomatik ve askeri ilişkilerin en kritik başlıklarından biri olarak yeniden gündeme oturdu. Türkiye’nin Rusya’dan tedarik ettiği S-400 hava savunma sistemi ardından uygulanmaya başlayan bu kısıtlamaların mevcut durumu merak konusu. Peki, CAATSA yaptırımları nedir, kalktı mı? Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımları ne zaman kalkacak?
ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamındaki yaptırımlar, Rusya’dan S-400 alma kararının ardından Türkiye’ye karşı uygulanmaya başlandı ve yaklaşık 3 yıl süren tartışmaların ardından 7 Nisan 2021 tarihinde yürürlüğe girdi. CAATSA’yı Kongre 2017 yılında onaylamıştı. Günler, şimdi ABD-Türkiye arasındaki ikili ilişkinin seyrine odaklanıyor; CAATSA yaptırımlarının da kalkması bekleniyor.
S-400 Alımı Yaptırımları Neden Tetikledi?
ABD Kongresi, ilk olarak 2018 savunma bütçesine ilişkin Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nda (NDAA) Türkiye’nin Rusya’dan S-400 alma niyetini gündeme getirip Savunma Bakanlığı’ndan bu konudaki raporu talep etmişti.
Rapor, Kasım 2018’de Kongre’ye sunuldu ve Türkiye’nin S-400 alımının kesin olduğunun altını çizerek bunun ABD-Türkiye ikili ilişkileri ile Türkiye’nin NATO içindeki rolüne olumsuz etkisinin kaçınılmaz olacağını kaydetti.
Bundan sonra Kongre, 2019 yılı savunma bütçesine ilişkin NDAA yasasında Türkiye’ye F-35 uçaklarının verilmesini kısıtladı.
2020 bütçesine ilişkin NDAA yasasında ise Türkiye’nin Temmuz 2019’da S-400 sistemlerini teslim alması, CAATSA kapsamında bulunan Rus savunma ve istihbarat sektörü ile yapılan “önemli mali işlem” olarak tanımlandı ve Başkan’ın 180 gün içinde Türkiye’ye CAATSA yaptırımlarından en az beşini uygulaması talep edildi.
CAATSA yasası kapsamındaki Rus savunma ve istihbarat şirketlerinin listesini ABD Dışişleri Bakanlığı 27 Ekim 2017’de yayımlamıştı ve listede S-400 sistemlerini üreten Almaz-Antey Hava ve Uzay Savunma Şirketi ikinci sırada yer alıyordu.
Dolayısıyla Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımları, başlangıçta sözlü olarak 2017’den beri dile getirilse de ilk kez Aralık 2019’da yasalaşan 2020 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nda resmi olarak yer aldı.
CAATSA Maddeleri Nelerdir?
2 Ağustos 2017’de Kongre’de kabul edilen CAATSA’da “ikincil yaptırımlar” olarak da bilinen bu yaptırımlar şu şekilde sıralanıyor:
- Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kurumlara ihracat ithalat bankası desteğinin kesilmesi
- Mal ve teknoloji ihracatı ruhsatı verilmemesi
- ABD mali kuruluşlarından kredi tedarik edilmemesi
- Uluslararası mali kuruluşlardan kredi verilmemesi
- Mali kurumlara ABD Merkez Bankası ile doğrudan alışveriş yapma izni verilmemesi
- Yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumlarla ihale ya da sözleşme yapılmaması
- Döviz üzerinden işlem yapılmasının yasaklanması
- Mali kurumlar ve bankalar arasında ödeme ya da kredi transferlerinin yasaklanması
- Yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumların ABD topraklarında gayrimenkul sahibi olmasının yasaklanması
- ABD kişi ve kurumlarının yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumlardan sermaye ya da borç alışverişinin yasaklanması
- Yaptırım kapsamına alınan kişilere ABD’ye giriş yasağı
- Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kurumlara benzer işlevi olan üst düzey görevlilere de yaptırım uygulanması
Yasanın ilgili maddesine göre ABD Başkanı, bu 12 maddeden en az 5’ini seçip uygulamakla yükümlüdür.
CATEGORY: siyaset
