Türkiye’nin ilk Ay görevi için tasarlanan uzay aracı üretim süreci tamamlandı. Bakan Kacır, testler için TUSAŞ’a gönderilen aracın 2027’nin ilk aylarında fırlatılmasının hedeflendiğini bildirdi.
Ay Aracı Projesi ve yol haritası
"Ay’a erişmek üzere üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetlerini tamamladığımız uzay aracımızı, sistem seviyesi çevresel testlerinin gerçekleştirilmesi için TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezimize, USET’e uğurluyoruz. Türkiye’nin ilk derin uzay görevine uzanan yolculuğumuzda attığımız bu adımın, ülkemiz ve milletimiz için hayırlı olmasını diliyorum."
Ay Araştırma Programı’nda önemli bir eşiği geride bıraktıklarını anlatan Kacır, "kritik teknolojilerde tam bağımsız Türkiye" hedeflerini işaret ederek, bu yaklaşımın savunma sanayisinde ilk örneğini gösterdiklerini ve uzay teknolojilerinde benzer bir fırsat penceresinin mevcut olduğunun altını çizdi."
Uydu ve altyapı çalışmaları
Son 20 yılda fırlatma maliyetlerindeki düşüş, uzay çalışmalarını daha geniş kitlelere taşıdı. Kacır uzayın bugün bilimsel keşiflerin yanı sıra teknolojik üstünlük, ekonomik rekabet ve stratejik bağımsızlığın da merkezi olduğunu belirtti.
Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuyla ülkenin küresel ölçekte iddia sahibi olduğuna vurgu yapan Kacır, bu hedefin zeminin Cumhurbaşkanımız sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde yükseldiğini ifade etti. Türkiye’nin uydularını tasarlayıp geliştirebilen, üretebilen ve uzayda işletebilen sayılı ülkeler arasına taşıdık.
İMECE ve uydu hedefleri
Gelecek dönemde TÜRKSAT 7A uydusunun çalışmalarını sürdüren Türkiye, yeni nesil takım uyduları İMECE-2 ve İMECE-3 ile daha geniş alanları görüntüleyebilen bir yer gözlem uydu mimarisi hedefliyor. Ayrıca 2022 yılından bu yana yüzde 77 tamamlanma seviyesine ulaşan program kapsamında, yerli teknoloji firmaları ve girişimlerin katkıyla ilerliyor.
Kacır, bu ekosistemin uzayın sunduğu fırsatları en üst düzeyde kullanmak ve ülkenin kalkınmasının itici unsuru haline getirmek amacıyla çalıştıklarını belirtti.
Ay görevi hedefi ve görev süresi
"Bugüne kadar yalnızca 8 ülke, Ay görevi gerçekleştirdi. Biz de kendi mühendislik kabiliyetlerimizle hayata geçireceğimiz Ay Araştırma Programımızla, Ay görevi gerçekleştiren 9’uncu ülke olmayı hedefliyoruz. 2027’nin ilk aylarında fırlatmayı planladığımız Ay Uzay Aracımızın, yaklaşık 2 aylık yolculuğun ardından, Ay yüzeyinden 100 kilometre irtifada bulunan kutupsal ve dairesel görev yörüngesine ulaşmasını öngörüyoruz. Burada en az 3 ay boyunca operasyon yürüteceğiz. Görev performansına bağlı olarak bu süreyi 1,5 yıla kadar uzatabileceğiz."
Kacır, görev süresince Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimini, Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmalarını, Ay’ın manyetik alanlarını ve yüzeyin ısıl özelliklerini inceleyeceklerini aktardı. Ayrıca yerli olarak geliştirdikleri bilimsel ekipmanlarla Ay’daki radyasyon ortamına ilişkin ölçümler gerçekleştireceklerini belirtti.
Son aşama ve fırlatma planı
Aracı, bilimsel çalışmalar tamamlandıktan sonra kontrollü yavaşlatma manevralarıyla Ay yüzeyine ulaşması için Hibrit İtki Sistemi’nin kullanılması hedefleniyor. Kacır, bu sistemi yörünge yükseltme manevralarında ve görevin son aşamasında Ay yüzeyine çıkış için kullanacaklarını ifade etti.
Bu bilimsel görevi icra edecek yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay uzay aracını yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranıyla ürettik. İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinde geliştirdiğimiz uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç, ısıl kontrol ve yörünge operasyonları gibi kritik kabiliyetlerden, Ay uzay aracımızda yararlandık.
Kacır, testlerin tamamlanmasının ardından aracı TÜBİTAK UZAY’ın ODTÜ yerleşkesinde yapımı süren yeni temiz oda ve entegrasyon tesisine götüreceklerini ve nihai kontrollerin ardından Kennedy Uzay Üssü’ne göndereceklerini kaydetti. Hava, saha ve yörünge koşullarının elverişli olması halinde, aracı 2027 yılı ilk aylarında uzaya uğurlamayı hedeflediğini sözlerine ekledi. Programda 2022 yılının başından bu yana yüzde 77 tamamlanma seviyesine ulaşıldı; proje, TÜBİTAK UZAY, DeltaV ve yerli teknoloji firmaları ile girişimlerin katkısıyla ilerliyor.
