ASEAN liderleri, bölgesel güvenlik tehditlerine ortak yanıt geliştirmek ve ekonomik entegrasyonu ilerletmek amacıyla Filipinler’in başkenti Manila’da düzenlenen 49. ASEAN Liderler Zirvesi’nde bir araya geldi.
ASEAN’ın bölgesel rolü ve zirvenin gündemi
Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN); Vietnam, Tayland, Singapur, Filipinler, Myanmar, Malezya, Laos, Endonezya, Kamboçya, Brunei ve Doğu Timor’u bir araya getiriyor. Tayland’ın başkenti Bangkok’ta 1967’de kurulan örgüt, hükümetler arası işbirliği ve ekonomi diplomasisini geliştirmeyi amaçlıyor.
3 trilyon dolardan fazla Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYH) ve 650 milyondan fazla nüfusa sahip ASEAN, bölgesel ekonomik ve güvenlik işbirliğini güçlendirmeyi hedefliyor.
Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr, ülkesinin ev sahipliğinde Manila’da başlayan zirvenin açılış konuşmasını yaptı. Jeopolitik gerilimler, ekonomik belirsizlikler, iklim değişikliği, yeni teknolojiler ve ulus ötesi tehditlerin bölgeyi hızla dönüştürdüğünü belirten Marcos Jr, bu sorunlarla hiçbir ülkenin tek başına başa çıkamayacağını söyledi.
ASEAN üyelerinin farklılıklarına rağmen ortak hedefler doğrultusunda hareket etmesi gerektiğini ifade eden Marcos Jr, bölgesel işbirliğinin ulusal kapasitenin yetersiz kaldığı alanlarda tamamlayıcı görev üstlendiğini kaydetti.
Marcos Jr, bu yılın başlarında Cebu’da düzenlenen 48. ASEAN Zirvesi’nde Orta Doğu’daki gelişmelerin Asya vatandaşlarını riske atmasının ve ulaşım, enerji ile gıda tedarik zincirlerini aksatmasının bölgesel işbirliğinin önemini gösterdiğini anlattı.
Bölgedeki gelişmeler nedeniyle zirvenin ertelenmesinin değerlendirildiğini aktaran Marcos Jr, ASEAN ülkelerinin istişareleri sonucunda bir araya gelerek ortak bir yanıt oluşturmayı tercih ettiğini ve örgütün uzun vadeli hedefleri doğrultusunda çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti.
Güvenlik ve ekonomik entegrasyon öncelikleri
ASEAN 2045 vizyonunun uygulanmasında barış ve güvenlik, ekonomik refah ile halkların güçlendirilmesinin temel öncelikler olduğunu vurgulayan Marcos Jr, bu başlıklarda bölgesel işbirliğinin artırıldığını söyledi.
Denizcilik işbirliğinin geliştirilmesi, insan kaçakçılığı, siber suçlar ve çevrim içi dolandırıcılıkla mücadelede ilerleme sağlandığını bildiren Marcos Jr, ASEAN Dijital Ekonomi Çerçeve Anlaşması kapsamında bölge ekonomilerinin dijital entegrasyonunu güçlendirmeye yönelik çalışmalar yapıldığını aktardı.
ASEAN elektrik şebekesinin geliştirilmesi, ticaret ve tedarik zinciri bağlantılarının güçlendirilmesi ile küçük ve orta ölçekli işletmelere destek verilmesi de öncelikler arasında yer alıyor.
Yapay zeka konusunda ortak hedeflerde ilerleme kaydedildiğine dikkati çeken Marcos Jr, ASEAN’ın yalnızca gelişen teknolojilere uyum sağlayan değil, bu teknolojilerin geleceğini şekillendiren etkin bir bölgesel örgüt olmasını istediklerini ifade etti.
Marcos Jr ayrıca afetlere hazırlık ve müdahale kapasitesinin artırılması, sosyal korumanın güçlendirilmesi, gençlerin dijital dayanıklılığının geliştirilmesi ve yaşlı nüfusa yönelik ekonomik işbirliğinin artırılması gerektiğini dile getirdi.
Barışçıl çözüm ilkeleri vurgulandı
ASEAN’ın 11 üyeli yapıya kavuşmasını bölgesel dayanışma bakımından önemli bir gelişme olarak nitelendiren Marcos Jr, karşılıklı saygı, güç kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınma ve anlaşmazlıkları barışçıl yollarla çözme ilkelerinin örgütün temel değerleri arasında olduğunu söyledi.
Bu ilkelerin yalnızca Güneydoğu Asya’da değil, bölge dışında da kabul gören taahhütlere dönüştüğünü belirten Marcos Jr, ASEAN’ın uluslararası etkisinin hem ortak hareket etme kapasitesinden hem de savunduğu ilkelerden kaynaklandığını ifade etti.
Dış ortaklarla zirve kapsamında alınacak kararların ASEAN’ın mevcut zorluklara nasıl karşılık vereceğini ve gelecekteki fırsatları nasıl değerlendireceğini belirleyeceğini kaydeden Marcos Jr, bölgenin gelecek nesillere hazırlanması gerektiğini vurguladı.
ASEAN ülkelerinin ortak hedeflere ulaşmak için güven, uyum ve dayanışma içinde hareket etmesi gerektiğini söyleyen Marcos Jr, 49. ASEAN Liderler Zirvesi’ni resmen başlattı.
Malezya ve Brezilya’dan işbirliği mesajları
Malezya Başbakanı Enver İbrahim, ASEAN açılış töreninin ardından X hesabından paylaşım yaptı. Malezya’nın bölgenin yönünün belirlenmesi, fikir birliğinin güçlendirilmesi ve bölgesel barış ile istikrarın korunmasında aktif rol üstlenmeye kararlı olduğunu belirten İbrahim, “Malezya, birleşik ve dirençli bir ASEAN’ın inşasında ve bölgenin sesinin ve çıkarlarının uluslararası arenada saygı görmeye devam etmesini sağlamada kararlı bir bölgesel ortak olarak duruşunu sürdürecektir.” ifadesini kullandı.
Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva da X üzerinden yaptığı açıklamada ASEAN zirvesine ikinci kez katılmaktan memnuniyet duyduğunu belirtti.
Lula da Silva, ASEAN ile Brezilya’nın “çok taraflılığa dayalı çok kutuplu bir dünyanın barış ve refaha daha elverişli olduğu inancını paylaştığını” söyledi. İklim değişikliği ve devam eden savaşların enerji dönüşümünü acil ve geri döndürülemez bir zorunluluk haline getirdiğini ifade eden Lula da Silva, “Brezilya, etanol ve esnek yakıtlı motorlar konusunda yarım asırlık bir deneyime sahiptir.” görüşünü paylaştı.
Bu sektörlerin Brezilya’nın ASEAN ile işbirliğinin temel sütunlarından biri olduğunu belirten Lula da Silva, kritik mineraller alanında da işbirliğine açık olduklarını vurguladı.
ASEAN ile ilişkileri “tam kapsamlı Diyalog Ortaklığı” düzeyine çıkarmayı hedeflediklerini kaydeden Lula da Silva, “Bu, ileri teknoloji, biyoyakıtlar, savunma ve gıda güvenliği gibi alanlarda işbirliği yapacağımız anlamına gelmektedir.” değerlendirmesinde bulundu.
