ABD Başkanı Donald Trump, Asya ziyareti sırasında Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile Çin’de bir araya gelme ihtimalini gündeme getirdi.
Kim Jong-un için Şi Cinping işareti
Trump, Asya turuna başlamak üzere Beyaz Saray’dan ayrılırken gazetecilere yaptığı açıklamada, Kim Jong-un’un Çin’deki bir zirveye katılabileceğini söyledi.
Trump, “Kim Jong-un ile de görüşebiliriz. Bu iyi olur.” dedi.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in, Shenzhen kentinde düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi’ne Kim’i davet edebileceğini belirten Trump, “Gelebilir, bilmiyorum. Bu, Başkan Şi’ye bağlı” ifadelerini kullandı.
Trump ile Kim daha önce üç kez buluştu
Trump, ağustos ayında yaptığı açıklamada, Kuzey Kore lideriyle yıl bitmeden yeniden görüşmeyi beklediğini söylemişti.
İlk başkanlık döneminde Kim Jong-un ile yakın bir ilişki kurduğunu savunan Trump, başlangıçta “Roket Adam” diye nitelendirdiği Kuzey Kore lideriyle üç kez yüz yüze görüşmüştü.
İki lider ilk buluşmalarını Haziran 2018’de Singapur’da gerçekleştirdi. Ardından Şubat 2019’da Vietnam’ın başkenti Hanoi’de, son olarak da Haziran 2019’da Kuzey Kore sınırındaki Askerden Arındırılmış Bölge’de görüştüler.
Trump ve Kim, ABD Başkanı’nın ikinci görev döneminde henüz yüz yüze görüşmedi.
Shenzhen’de üçlü zirve planı
Trump’ın Asya ziyaretindeki başlıca gündemlerden biri, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Shenzhen’de yapılması planlanan üçlü zirve olacak.
ABD, Çin ve Rusya liderlerini ilk kez bu formatta buluşturacak görüşme hakkında konuşan Trump, “Çok şey başarma fırsatımız var” dedi.
Trump, aralık ayında Miami’de düzenlenecek G20 Zirvesi’ni de anımsatarak, önlerinde çok sayıda önemli görüşme bulunduğunu ifade etti.
Çin yönetimi, üç liderin buluşmasında “dünya barışının” ele alınacağını açıkladı.
Kremlin, zirvenin öneminin “ne kadar vurgulansa az olmayacağını” belirtti ve Putin ile Trump arasında ayrı bir ikili görüşme yapılması için çalışmaların sürdüğünü bildirdi. Trump ise Putin ile ayrıca görüşeceğini doğrulamadı.
Avrupa ve Ukrayna’da “yeni Yalta” kaygısı
Üçlü zirve, Avrupa ülkeleri ile Ukrayna’da endişeye yol açtı.
Avrupa ve Ukrayna, ABD, Rusya ve Çin liderlerinin görüşmesinin, büyük güçlerin nüfuz alanlarını yeniden belirlediği bir “yeni Yalta” sürecine dönüşmesinden kaygı duyuyor.
Şubat 1945’te Kırım’ın Yalta kentinde Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin, ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Winston Churchill bir araya gelmişti.
İkinci Dünya Savaşı’nın son dönemindeki konferansta Avrupa’nın savaş sonrası düzenine ilişkin kararlar alınmış, bu kararlar Soğuk Savaş öncesindeki güç dengelerinin şekillenmesinde önemli rol oynamıştı.
Asya turunda ekonomik gündem
Trump, Çin’e geçmeden önce Filipinler’de önemli bir konuşma yapacağını ve Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) liderleriyle ekonomik konuları görüşeceğini açıkladı.
ABD Başkanı’nın Asya ziyaretine Hazine Bakanı Scott Bessent ile Ticaret Bakanı Howard Lutnick eşlik ediyor.
İki bakanın Nvidia konusunda görüş ayrılığı yaşadığına dair haberler gündeme gelirken Trump, AFP muhabirinin sorusu üzerine, “Açıkçası, iki farklı görüşleri var” dedi.
Trump, Lutnick’i görevden almayı düşünmediğini de söyledi.
Nvidia tartışması
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, pazar günü yaptığı açıklamada, Nvidia’nın en gelişmiş yapay zeka çiplerinin Çin’e ulaştırılmasına bilerek izin verip vermediğini açıklaması gerektiğini belirtmişti.
Nvidia’nın eski CEO’su Jensen Huang’ın, Çin adına casusluk yaptığı iddia edilen Alice Huang ile ilişkisinin ortaya çıkmasının ardından tartışmalar büyümüştü.
Bessent, Alice Huang’ın daha önce çalıştığı Singapur merkezli veri merkezi şirketi Megaspeed ile bağlantılı şirketlere dikkat çekmişti.
Financial Times’ın haberine göre dört federal kurum, Megaspeed’in ABD Ticaret Bakanlığı tarafından kara listeye alınmasını istedi ancak bakanlık bu adımı atmadı.
Trump, Jensen Huang’ın yeniden Nvidia’nın başına geçmesi fikrine olumlu yaklaşarak, “Bu kesinlikle kötü bir fikir değil” dedi.
ABD Başkanı, Nvidia hakkındaki tartışmaları Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yapacağı görüşmede gündeme getirebileceğini de belirtti.
