Kanada’nın petrol zengini Alberta eyaletinde yapılan referandumda seçmenlerin yüzde 76’sı ülkeden ayrılma sürecine karşı oy kullanırken, ayrılık için bağlayıcı bir referandum sürecinin başlatılmasını isteyenlerin oranı yüzde 24’te kaldı.
Alberta’da birlik kararı öne çıktı
Kanada’nın batısındaki Alberta’da ülkeden ayrılma sürecine ilişkin ilk referandum 19 Ekim’de düzenlendi. Bağlayıcı olmayan oylamada, salı sabahı itibarıyla oyların dörtte üçü sayılırken seçmenlerin yüzde 76’sı Kanada’nın parçası olarak kalmayı tercih etti.
Sonuç, ABD ile ticaret savaşının devam ettiği süreçte ulusal birliği korumaya çalışan Kanada Başbakanı Mark Carney’ye önemli bir siyasi destek sağladı.
Carney: Kanadalılar birliği seçti
Referandumun ardından açıklama yapan Carney, Alberta halkının tercihini net biçimde ortaya koyduğunu belirterek, “Birlik olmayı, birlikte inşa etmeyi ve birbirlerine sahip çıkmayı seçtiler.” dedi.
Carney ayrıca, “Kanada, kendisini oluşturan parçaların toplamından daha büyüktür.” ifadelerini kullandı.
Referandumu mayıs ayında duyuran Alberta Başbakanı Danielle Smith de ilk sonuçların Kanada’da kalma yönünde güçlü bir destek göstermesinden memnuniyet duyduğunu açıkladı.
Petrol gelirleri ayrılıkçı söylemin merkezinde
Kanada’nın başlıca enerji üretim merkezlerinden Alberta’daki ayrılıkçı hareket, eyaletin petrol ve doğal gaz gelirlerinin ülkenin daha yoksul bölgelerini desteklemek amacıyla kullanıldığını savunuyor.
Bağımsızlık yanlıları, Ottawa’daki federal hükümetin bürokrasisinden kurtulması halinde Alberta’nın ekonomik açıdan çok daha zengin bir eyalet haline geleceğini öne sürüyor.
Mark Carney ise geçen hafta Calgary’deki mitingde, Kanada’dan ayrılma tercihinin yıllar sürecek derin bölünmelere neden olacağı uyarısında bulunmuştu.
Trump’ın Kanada açıklamaları da tartışılıyor
ABD Başkanı Donald Trump, referandum sonuçları hakkında henüz açıklama yapmadı. Trump daha önce Kanada’nın ABD’ye katılması gerektiğini birçok kez dile getirmişti.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de ocak ayında Alberta hakkında yaptığı değerlendirmede, eyaletin ABD’ye katılmasına izin verilmesi gerektiğini savunmuştu.
Kanada Başbakanı Carney ise Alberta’nın ülkenin ABD’ye ekonomik bağımlılığını azaltma hedefi bakımından kritik önem taşıdığını vurguluyor.
Quebec’te ayrılıkçı parti çoğunluğu sağlayamadı
Alberta’daki oylama, Kanada’da son iki hafta içinde yaşanan ikinci önemli ayrılıkçılık sınavı oldu.
Fransızca konuşan nüfusun yoğun olduğu Quebec eyaletinde 5 Ekim’de gerçekleştirilen seçimleri bağımsızlık yanlısı bir parti kazandı. Ancak parti, Kanada’dan ayrılma konusunda referandum düzenlemek için gerekli çoğunluğu elde edemedi.
Quebec’te 1980 ve 1995 yıllarında yapılan bağımsızlık referandumlarının ikisi de reddedilmişti.
Ayrılık tartışmasının sürmesi bekleniyor
Alberta’daki referandum sonucunun bağımsızlık tartışmalarını bütünüyle sona erdirmesi beklenmiyor. Angus Reid araştırma şirketinin 16 Ekim’de yayımladığı ankete göre eyalet sakinlerinin yüzde 62’si ayrılıkçı hareketin hiçbir zaman tamamen ortadan kalkmayacağı görüşünde.
Oylamada ayrıca göç, eğitim, sağlık hizmetleri ve seçmen kimlik şartları gibi alanlarda eyalet yönetiminin Ottawa karşısındaki yetkilerini artırmayı hedefleyen dokuz öneri de halkın tercihine sunuldu.
İlk sonuçlara göre önerilerin sekizi kabul edildi. Bununla birlikte bazı düzenlemeler yalnızca küçük oy farklarıyla destek buldu.
