ABD’de binlerce uçuşu etkileyen havacılık krizi sonrasında operasyonlar yeniden başlasa da gecikme ve iptaller devam ediyor. Yetkililer, sistemin normale dönmesi için çalışmaların sürdüğünü bildirdi.
FAA sistemleri yeniden devrede
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, Federal Havacılık İdaresinin (FAA) 13 Kasım’da ülke genelinde uçuşları durdurmasının ardından yaşananlara ilişkin basın toplantısı düzenledi.
Duffy, karar alındığında havada bulunan 3 bin 500 uçağın güvenli biçimde iniş yaptığını belirterek, “Tam kapasiteyle yeniden faaliyetteyiz.” dedi.
İletişim sorununun nedeni araştırılıyor
Duffy, kesintinin yalnızca eski ekipmanlardan kaynaklanmadığını, telekomünikasyon sisteminin de oldukça eski olduğunu ifade etti.
Bir yüklenici firmanın rutin bakım gerçekleştirdiğini aktaran Duffy, eski bakır kablolarla çalışan telekomünikasyon hatlarının fiber optik altyapıya dönüştürüldüğünü söyledi. Sorunun yönlendirici ekipmandan mı yoksa yüklenici firmanın yetersizliğinden mi kaynaklandığının henüz belirlenemediğini kaydetti.
Siber saldırı ihtimaline ilişkin Duffy, “Yürütülen çalışmaları izole etmeyi başardığımızda tüm sistemlerimiz yeniden devreye girdi, dolayısıyla bunun bir siber saldırı olduğuna inanmıyoruz. Söz konusu olan, günün gerekliliklerini karşılayamayan bir FAA sistemiydi.” ifadelerini kullandı.
İletişim altyapısı ve kontrol kuleleri dahil sistemleri modernize etmeye çalıştıklarını belirten Duffy, Kongre’ye en ileri teknolojiye sahip hava trafik kontrol sistemleri için adım atma çağrısı yaptı. Duffy, “Eğer sistemlerimizi değiştirmeye başlamayacaksak, daha ne kadar bekleyeceğiz? Bence bu, Kongre’nin konunun üzerine daha ciddiyetle eğilmesi gerektiğine dair bir işaret.” dedi.
Bugün 41 bin uçuşun 4-5 bini iptal edilebilir
FAA Yöneticisi Bryan Bedford, tedbir amacıyla dün yerel saatle 15.45 (TSİ 23.45) civarında uçuşları durdurduklarını hatırlattı.
Bedford, kararın sistemdeki istikrarsızlığın temel nedenine ilişkin analiz sürerken baskıyı azaltmak, uçakları yerde tutarak hava sahasındaki karmaşıklığı ve stresi hafifletmek amacıyla alındığını belirtti. “Bunu yapmamızın nedeni, sistemdeki istikrarsızlığın kök nedenine dair analiz çalışmalarımız sürerken, sistem üzerindeki baskıyı azaltmak, uçakları yerde tutarak hava sahasındaki karmaşıklığı ve stresi hafifletmenin faydalı olacağını düşünmemizdi. Bunun doğru bir karar olduğuna inanıyoruz ve arkasındayız.” ifadelerini kullandı.
Cuma günü planlanan 50 bin uçuşun yaklaşık 30 bininin durdurma kararı verildiğinde tamamlandığını veya havada olduğunu söyleyen Bedford, kalan 20 bin uçuşun 8 bininin gerçekleştirildiğini açıkladı.
Gerçekleştirilemeyen 12 bin uçuşun yaklaşık 9 bininin ticari uçuş olduğunu belirten Bedford, “Bu sabah itibarıyla sistem stabil durumda ve hava yolu ortaklarımız operasyonel toparlanma süreci üzerinde çalışıyorlar.” diye konuştu.
Aksamalar nedeniyle görev yerlerinde bulunmayan uçuş ekiplerinin programlarına dönebilecekleri noktalara ulaşması gerektiğini vurgulayan Bedford, “Bugün planlanan 41 bin uçuştan yaklaşık 4 ila 5 bininin iptal edileceğini öngörüyoruz. Dolayısıyla bugün hala gecikmeler ve iptaller yaşanacak, ancak bu süreç, yarın tam bir toparlanma sağlamamıza zemin hazırlayacak. Hava yolu ortaklarımızdan aldığımız bilgilere göre, pazar günü mesai bitimine kadar uçuş programlarının tamamen normale döneceğine inanıyorlar.” dedi.
Hava yolu şirketleri programlarını yeniliyor
FAA’nın 11 Eylül 2001’deki terör saldırılarından bu yana ülke çapında uyguladığı en uzun uçuş durdurma kararını kaldırmasının ardından şirketler seferleri düzene sokmaya çalışırken aksaklıklar bugün de sürdü.
FlightAware verilerine göre Türkiye saatiyle 20.00 itibarıyla 4 binden fazla uçuş iptal edildi, 3 binden fazla uçuşta gecikme yaşandı.
Binlerce yolcu havalimanlarında mahsur kalırken hava yolu şirketleri, aksaklıkların sürebileceği uyarısında bulundu. Acil seyahat ihtiyacı olmayan yolculara uçuşlarını ertelemeyi değerlendirmeleri tavsiye edildi.
American Airlines, ulusal hava sahası sistemindeki büyük aksaklığın etkilerinin bugün de görüleceğini ve ilave gecikme ile iptaller yaşanabileceğini açıkladı.
Delta Air Lines, operasyonları normale döndürme çalışmalarının sürdüğünü belirterek seyahat planları esnek yolculara uçuşlarını 16 Kasım Pazartesi veya daha sonraki bir tarihe almalarını önerdi.
United Airlines ise uçuş programını yeniden düzenlediğini, hafta sonu seferlerinin büyük bölümünün normal yapıldığını ancak uçak ve mürettebatın yeniden konumlandırılması nedeniyle bazı gecikme ve iptallerin süreceğini bildirdi.
Kongre’den 50 milyar dolarlık kaynak istendi
Sean Duffy, bir gün önceki basın toplantısında problemin ABD’nin eskiyen altyapısından kaynaklandığını savunmuş ve hava trafik kontrol sisteminin yenilenmesi için Kongre’den 50 milyar dolarlık kaynak talep etmişti.
İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin de şu ana kadar herhangi bir siber saldırı bulgusuna ulaşılmadığını, ekiplerin incelemeyi sürdürdüğünü açıklamıştı.
Siber saldırı bulgusuna rastlanmadı
On binlerce yolcunun havalimanlarında kaldığını belirten Duffy, Markwayne Mullin ile kesintiyi görüşmek üzere Oval Ofis’te Başkan Donald Trump’la bir araya geldiklerini söyledi.
İki yetkili, kesintinin başlamasından yaklaşık beş saat sonra açıklama yapmayan Trump’ı da savundu. Mullin, “Başkan Trump derhal ofisinde insanları topladı” dedi ve “İletişim halindeydik” diye ekledi.
Mullin, kesintinin siber saldırıdan veya kontrolden çıkan bir yapay zeka sisteminden kaynaklandığına ilişkin şu ana kadar “sıfır kanıt” bulunduğunu söyledi.
Dünya çapındaki hizmet kesintisiyle veya koordineli bir siber saldırıyla ilişki kurulduğu yönündeki iddiaları reddeden Mullin, “13. Cuma’ya hoş geldiniz, değil mi? Herkesin bu olayla Microsoft arasında hiçbir bağlantı olmadığını anlamasını istiyorum. Pek çok kişinin bu çıkarımı yaptığını biliyorum” diye konuştu.
“Aslında hiçbir siber saldırı yoktu” diyen Mullin, “Siber tehditlere ve siber saldırılara bakmaya başladığımızda, genellikle birileri el kaldırıp ‘Hey, bunu biz yaptık’ der. Böyle bir iletişim trafiği yok. Hiçbir iz görmedik.” ifadelerini kullandı.
Mullin, ABD güvenlik ve kolluk kuvvetlerinin araştırmayı sürdürdüğünü ve hiçbir ihtimalin tamamen elenmediğini belirterek, “Sorun mekanik kaynaklı görünüyor, ancak yine de bakmaya devam ediyoruz” dedi. Ulusal Güvenlik Ajansı’nın (NSA) da soruşturmada İç Güvenlik Bakanlığı ile birlikte çalıştığını ekledi.
