San Francisco merkezli 9. ABD Temyiz Mahkemesi, Meta, Google, TikTok ve Snapchat’e karşı açılan binlerce davanın ilerlemesine olanak tanıdı.
Alt mahkeme kararının reddedilmesi ve sonuçlar
Mahkeme, Meta ve TikTok’ın federal mahkemelerde görülen 3 binden fazla davanın görülmesine imkan tanıyan alt mahkeme kararının bozulması talebini reddetti. Karar, başvurunun yargılama süreci tamamlanmadan yapıldığı için erken olduğuna hükmetti.
Davalar kimleri hedefliyor
Davalar Meta Platforms bünyesindeki sosyal medya platformlarının yanı sıra Google, ByteDance’e ait TikTok ve Snap Inc’e ait Snapchat’i hedef alıyor. Meta ve TikTok, 1996 tarihli İletişim Ahlakı Yasası’nın “Section 230” hükmünün kendilerini bu davalara karşı koruduğunu savundu. Söz konusu düzenleme genel olarak internet şirketlerini kullanıcıların platformlarda yayımladığı içeriklerden kaynaklanan hukuki sorumluluklara karşı koruyor. Şirketler, bu korumanın sosyal medya platformlarının bağımlılık yaratıcı niteliği konusunda kamuoyunu yeterince uyarmadıkları iddiasıyla açılan davaları da kapsaması gerektiğini ileri sürdü. Ancak temyiz mahkemesi, Section 230’un şirketlere davaya hiç muhatap olmama şeklinde bir dokunulmazlık sağlamadığını, yalnızca belirli hukuki sorumluluklara karşı savunma imkanı verdiğini belirtti. Bu nedenle şirketlerin alt mahkeme kararına yönelik itirazının mevcut aşamada değerlendirilemeyeceğine hükmedildi.
Mahkeme ayrıca Meta’nın çarşamba günü başlaması planlanan başka bir davanın ertelenmesi talebini de reddetti.
29 eyaletin başsavcısı davası ve sonuçları
29 eyaletin başsavcısı tarafından açılan davada Meta; çocuklara ait verileri yasa dışı biçimde toplamak ve kullanmak, sosyal medya platformlarını genç kullanıcıları sürekli çevrim içi tutacak şekilde tasarlamak ve platformların güvenliği konusunda tüketicileri yanıltmakla suçlanıyor. Meta, temyiz başvurusu sonuçlanmadan söz konusu davanın başlamaması gerektiğini savunmuştu. Ancak temyiz mahkemesinin kararıyla davanın önündeki önemli hukuki engellerden biri kaldırılmış oldu.
Davacıları temsil eden avukatlar Lexi Hazam ve Previn Warren, kararın Meta’nın bu hafta başlayacak yargılamayı engelleyebilmek için kullanabileceği son önemli “usule ilişkin çıkış yolu” olduğunu belirtti. Avukatlar, davada kamuoyunun Meta’nın ürünlerinin çocuklar üzerindeki etkilerine ilişkin ne bildiğini, bunu ne zaman öğrendiğini ve bu bilgiler doğrultusunda nasıl hareket ettiğini görebileceğini savundu.
META’YA 567 MİLYON DOLARLIK KARAR
Karar, Meta’nın New Mexico’da açılan başka bir davada önemli bir yenilgi yaşamasından günler sonra geldi. New Mexico’daki bir hakim, Meta’nın eyalette “kamusal zarar” yarattığına hükmetmiş ve şirketin gençlerin ruh sağlığı için oluşturulacak bir fona 567 milyon dolar ödemesine karar vermişti. Meta’ya ayrıca genç kullanıcıların güvenliğini artırmaya yönelik yeni önlemler uygulama yükümlülüğü getirilmişti. Meta, temyiz mahkemesinin son kararına ilişkin yorum yapmazken TikTok da kararın ardından yöneltilen sorulara hemen yanıt vermedi.
Sosyal medya şirketlerine karşı açılan davalar eyaletler, belediyeler, okul bölgeleri ve bireyler tarafından yürütülüyor. Davacılar, şirketlerin genç kullanıcıları bilerek platformlara bağımlı hale getirdiğini ve bunun ABD’deki gençler arasında depresyon, kaygı bozuklukları ve beden algısına ilişkin sorunların artmasına katkıda bulunduğunu ileri sürüyor. Davacılar ayrıca sosyal medya platformlarının tasarım ve işleyiş biçimlerine ilişkin iddiaların Section 230 kapsamında değerlendirilemeyeceğini savunuyor. Federal davalar California’nın Oakland kentindeki ABD Bölge Yargıcı Yvonne Gonzalez Rogers’ın önünde birleştirilmiş durumda. Davacılar şirketlerden tazminat, para cezaları ve çeşitli zararların karşılanmasını talep ediyor. Meta ve diğer şirketler, Rogers’ın 2023 ve 2024 yıllarında davaların büyük bölümünün devam etmesine izin veren kararlarına itiraz etmişti.
Şirketler yalnızca federal mahkemelerde değil, eyalet mahkemelerinde de benzer suçlamalarla yüzlerce davayla karşı karşıya bulunuyor. California eyalet mahkemesinde birleştirilen dosyalardaki dava sayısının yaklaşık 3 bin 300 olduğu belirtiliyor. Bu davalardan mahkemeye taşınan ilk dosyada Los Angeles’ta bir jüri, mart ayında Meta ve Google’ın gençlere zarar veren sosyal medya platformlarının tasarımında ihmalkar davrandığına hükmetmişti. Jüri, çocukluğunda Instagram ve YouTube’a bağımlı hale geldiğini belirten genç bir kadına 6 milyon dolar tazminat ödenmesine karar vermişti. Bu dava, benzer iddiaların jüri önüne geldiğinde nasıl sonuçlanabileceğine ilişkin önemli bir test olarak değerlendirilmişti. New Mexico’daki davanın daha önceki aşamasında da bir jüri, Meta’nın platformlarının güvenliği konusunda tüketicileri yanılttığı sonucuna varmış ve şirkete 375 milyon dolar ödeme yükümlülüğü getirmişti. Meta ve Google ise suçlamaları reddederek bu kararlara itiraz edeceklerini açıkladı.
