Gökbilimciler, yaklaşık 40 yıl boyunca Samanyolu’nun merkezinden yükseldiği düşünülen dev yapının aslında galaksinin merkezinde bulunmadığını keşfetti. Uzun süredir yanlış adlandırılan bu yapı için yeni ad tartışmaları başlarken, karışıklıkla alay eden ifadeler de gündeme geldi.
Bilim insanları, yaklaşık 40 yıldır gökbilimcileri meşgul eden Samanyolu’ndaki dev yapı hakkındaki gerçeği gün yüzüne çıkardı.
Uzun yıllardır galaksinin merkezinden yükselen dev bir “lob” olarak yorumlanan oluşumun, aslında ne galaktik merkezde bulunduğu ne de sanıldığı gibi bir lob olduğu anlaşıldı.
MERKEZDE DEĞİL, DÜNYA’YA ÇOK DAHA YAKIN
Almanya’daki Heidelberg Üniversitesi’nden astrofizikçi Kathryn Kreckel liderliğindeki çalışma, “Galaktik Merkez Lobu” (Galactic Center Lobe-GCL) adı verilen yapının Dünya’dan yaklaşık 6 bin 520 ışık yılı uzaklıkta konumlandığını ortaya koyuyor.
Daha önce yaklaşık 26 bin ışık yılı uzaklıktaki Samanyolu merkezi’nde bulunduğu varsayılan bu yapının yeni konumu, boyutunun da sanılandan çok daha küçük olduğunu gösteriyor.
Araştırmacılar, yapının yıldızların etkisiyle oluşmuş dev bir gaz balonu olduğuna inanıyor.
40 YIL BOYUNCA YANLIŞ YORUMLANMIŞ
Bu yapı, onlarca yıldır radyo teleskop görüntülerinde Samanyolu merkezinden yükselen dev bir çıkıntı gibi görünüyordu. Ancak araştırmacılar, bunun aslında gözlem açısı nedeniyle oluşan bir yanılsama olduğunu belirledi.
Yapının alt kısmı galaksinin yoğun gaz ve toz tabakasıyla üst üste geldiği için bugüne kadar yalnızca bir bölümü görülebilmişti.
YENİ GÖZLEM YÖNTEMİ GERÇEĞİ ORTAYA ÇIKARDI
Araştırmada bilim insanları, Samanyolu’ndaki gazları görünür ve kızılötesi dalga boylarında haritalayan “SDSS-V Local Volume Mapper” araştırmasının verilerini kullandı.
Özellikle iyonize kükürt gazının yaydığı uzun dalga boylu ışık sayesinde, daha önce toz bulutlarının arkasında kalan bölüm ilk kez net şekilde görüntülendi. Bu sayede yapının açık bir lob değil, tamamen kapalı bir halka olduğu anlaşıldı.
DEV BİR HİDROJEN BALONU OLABİLİR
Araştırmacılara göre yapı, yoğun morötesi ışınım altında parlayan dev bir hidrojen gazı bulutundan oluşuyor.
Bu balonun, milyonlarca yıl önce aynı yıldız oluşum bölgesinde doğan büyük kütleli yıldızların güçlü rüzgarları ve süpernova patlamalarıyla şekillenmiş olabileceği değerlendiriliyor.
Yaklaşık 115 ışık yılı genişliğindeki yapının, Avcı (Orion) Takımyıldızı’ndaki ünlü Barnard Döngüsü ile benzer süreçler sonucunda oluştuğu düşünülüyor.
İSMİ DEĞİŞTİRİLECEK Mİ?
Araştırmacılar, bugüne kadar “Galaktik Merkez Lobu” olarak adlandırılan yapının aslında ne galaktik merkezde bulunduğunu ne de bir lob olduğunu belirterek, yapının mizahi bir ifadeyle “Greatly Confused Loop” (Büyük Ölçüde Karıştırılmış Halka) olarak yeniden adlandırılmasını önerdi.
