1989 yılında Norveç açıklarında batan Sovyet nükleer denizaltısı Komsomolets’in hâlâ radyasyon sızdırdığı ortaya çıktı. Uzmanlar, “saatli bomba” benzetmesini yaptı.
1989 yılında Norveç açıklarında batan Sovyet nükleer denizaltısı Komsomolets, aradan geçen 36 yıla rağmen çevre için tehdit oluşturmaya devam ediyor.
Norveç Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Kurumu’nun yayınladığı rapora göre denizaltının nükleer reaktöründen zaman zaman radyoaktif madde sızıntısı yaşanıyor.
Uzmanlar, mevcut radyasyon seviyelerinin deniz ekosistemi üzerinde önemli bir etki oluşturmadığını belirtirken zaman içinde riskin büyüyebileceğine dikkat çekiyor.
DÜNYANIN EN GELİŞMİŞ DENİZALTILARDAN BİRİYDİ
İngiliz yayın kuruluşu BBC’nin haberine göre Komsomolets, Sovyetler Birliği tarafından geliştirilen en ileri teknolojiye sahip nükleer saldırı denizaltılarından biri olarak tasarlanmıştı.
Yaklaşık bin metre derinlikte seyredip nükleer füze fırlatabilecek şekilde geliştirilen denizaltının yeni bir saldırı denizaltısı sınıfının ilki olması bekleniyordu. Ancak bu sınıfta başka bir denizaltı inşa edilmedi.
YANGIN SONRASI BATTI
Komsomolets, 7 Nisan 1989’da çıkan yangının ardından mürettebat tarafından su yüzüne çıkarıldı.
Yaklaşık beş saat boyunca su üstünde kalan denizaltı daha sonra battı. Kazada 69 kişilik mürettebattan 42’si yaşamını yitirdi.
Batış sırasında meydana gelen patlamanın titanyum gövdeyi parçaladığı ve deniz suyunun nükleer torpidolarla temas etmesine yol açtığı belirtildi.
“SAATLİ BOMBA” OLARAK TANIMLANDI
Denizaltının batmasının ardından uzmanlar olası çevresel etkiler konusunda ikiye bölündü.
Çevre örgütleri, torpidolardaki plütonyumun zamanla denize karışması halinde balıkçılık alanlarının ciddi şekilde kirlenebileceğini uyarısında bulundu.
1993 yılında BBC’ye konuşan Greenpeace aktivisti Dimitri Litvinov, Komsomolets’i “Norveç Denizi’nin dibinde tik tak eden saatli bomba” olarak nitelendirmişti.
Buna karşın aynı dönemde hazırlanan uluslararası bir bilimsel raporda, denizaltının balıkçılık faaliyetleri açısından büyük bir kirlenmeye yol açmasının beklenmediği ifade edilmişti.
SIZINTIYI DURDURMAK İÇİN MÜHÜRLENDİ
1995-1996 yıllarında gerçekleştirilen derin deniz operasyonlarında denizaltının gövdesindeki çatlaklar ve torpido bölmeleri özel malzemelerle kapatıldı. Ancak bu yalıtımın yaklaşık 30 yıl dayanacak şekilde tasarlandığı belirtiliyordu.
Son incelemeler ise mühürleme işleminin ardından da denizaltının belirli aralıklarla radyasyon sızdırmaya devam ettiğini ortaya koydu.
“24 BİN YIL BOYUNCA TEHLİKE OLUŞTURABİLİR”
Uzmanlar, denizaltının bulunduğu yaklaşık bin 700 metrelik derinlik nedeniyle yeni müdahale çalışmalarının teknik açıdan son derece zor olduğuna dikkat çekiyor. Şimdilik yeni bir kurtarma ya da onarım operasyonu planlanmıyor.
Bazı bilim insanları en azından denizaltının mevcut durumunu belirlemek amacıyla yeni bir araştırma seferi düzenlenmesi gerektiğini savunuyor.
Nükleer savaş başlıklarında bulunan plütonyumun yarı ömrü yaklaşık 24 bin yıl. Bu nedenle araştırmacılara göre insanlık açısından potansiyel tehlike çok uzun süre devam edecek.
