Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin düzenlemenin uygulanma takvimini ve platformlarda kaldırılacak özellikleri açıkladı.
Yaş doğrulamasında yeni dönem
Mahinur Özdemir Göktaş, dün akşam Beştepe’de gerçekleştirilen kabine toplantısının ardından gazetecilerin sorularını yanıtladı. Göktaş, 15 yaş altına sosyal medya yasağı düzenlemesine ilişkin yönetmelikte tüm ayrıntıların açıkça belirlendiğini söyledi.
Düzenleme kapsamında 15 yaş altındaki çocuklar için e-Devlet üzerinden bir doğrulama sistemi kurulacağını belirten Göktaş, 31 Mart 2027 tarihine kadar geçici hükümle uyum süreci uygulanacağını bildirdi. Göktaş, “Bu tarihten sonra artık doğrulama sistemine geçeceğiz. Ondan sonra bizim verdiğimiz ‘token’lerle giriş yapabilecek.” dedi.
Hangi özellikler kullanılamayacak?
15-18 yaş grubu için de önemli sınırlamalar getirileceğini aktaran Göktaş, “Mesela bazı uygulamalar olmayacak. Ekran bağımlılığı unsuru oluşturan, ekran kaydırma, sürekli başa kaydırma olmayacak. Buna ek olarak ekran kopyası yani ekran kaydı yapılamayacak ve canlı yayın açamayacaklar.” ifadelerini kullandı.
Yeni kurallara göre çocuğa yalnızca takip ettiği hesapların mesaj gönderebilmesi ve görüldü bilgisinin kapatılması da gündemde olacak.
Yaş kontrolü hesap açılışıyla bitmeyecek
Bu düzenlemeyle çocukların 18 yaşına kadar sosyal medya ortamındaki risklerden korunacağını belirten Göktaş, yönetmeliğin diğer ülke uygulamalarına kıyasla daha net olduğunu söyledi. Bakan, süreci şöyle anlattı:
“Çünkü bizim e-Devlet gibi güçlü bir sistemimiz var. Yeni düzenlemeye göre, sosyal medya platformlarında ilk kez hesap açmak isteyen kullanıcılar, yaş doğrulaması için e-Devlet sistemine yönlendirilecek. Kullanıcı, e-Devlet üzerinden yaşına ilişkin bilgiyi doğrulayan dijital bir kod alacak. Bu kod aracılığıyla yaş doğrulama işlemini tamamlayarak sosyal medya platformunda hesap oluşturabilecek. Yaş doğrulaması yalnızca hesap açılışıyla sınırlı kalmayacak. Sosyal medya platformları, hizmet sunumu devam ederken kendi teknolojik yöntemleriyle kullanıcıların yaşlarını tahmin etmeyi ve gerekli kontrolleri yapmayı sürdürecek.”
Bir hesabın 15 yaşından küçük bir çocuk tarafından kullanıldığı yönünde şüphe oluşması halinde hesabın geçici olarak askıya alınacağını söyleyen Göktaş, kullanıcıların yeniden e-Devlet üzerinden yaş doğrulamasına yönlendirileceğini belirtti. Bakan, “Böylece çocukların sosyal medya ortamındaki risklerden korunması amacıyla hem hesap açılışında hem de kullanım sürecinde iki aşamalı ve sürekli bir yaş doğrulama mekanizması uygulanacak.” ifadelerini kullandı.
Kontrol iki taraflı yürütülecek
Yönetmelikte çift taraflı kontrol mekanizması bulunacağını vurgulayan Göktaş, “Diyelim ki çocuk babasının-annesinin hesabıyla giriyor. Sosyal medya platformları da zaman zaman tekrar yönlendirme yapabilecek. Yani bir yandan onlar bir yandan biz kontrol edeceğiz.” dedi.
Kontrolü en üst seviyede tutmayı amaçladıklarını belirten Bakan Göktaş, “Sadece sosyal medya platformlarına emanet etmiyoruz, kendimiz kontrol ediyoruz. Veri tamamen e-devlet üzerinden oluşacak.” diye konuştu.
Ailelerin talepleri düzenlemeye yansıdı
Çocuklarda ekran bağımlılığını artıran sürekli başa kaydırma ve ekran kaydırma gibi özelliklerin kaldırılmasının ailelerden gelen bir talep olduğunu belirten Göktaş, şu açıklamayı yaptı:
“1 Kasım itibarıyla yürürlüğe girecek ama tabii bir uyum süreci geçiriyoruz. 31 Mart 2027’ye kadar da bir geçici hükümle uyum süreci veriyoruz. Biz bu sosyal medya platformlarıyla sıkı sıkı bilgilendirme yaptık. Burada çocukları korumak ve özellikle bağımlılık oluşturan yapılardan uzaklaştırmak. Tasarım aşamasında biz ‘çocuk dostu bir ekosistem’ bir yapı oluşturmak istiyoruz. Çünkü en başında mesela bu ekran kaydırma yoktu. Onlar sonradan geliştirildi. Başa sarma yoktu. Algoritmalar mesela… Çocukların sürekli bir reklama maruz kalmaması da düzenlememizin bir parçası.”
Göktaş, yönetmelikte tüm hükümlerin net şekilde yer aldığını ve sosyal medya platformlarında yalnızca e-Devlet üzerinden 15 yaşını doldurduğunu doğrulayan kullanıcıların hesap açabileceğini ifade etti.
Düzenleme Resmi Gazete’de yayımlandı
Düzenleme, 10 Ekim’de Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmişti. Yönetmeliğe göre platformlar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Yaş tespiti, e-Devlet üzerinden oluşturulacak belgeyle yapılacak; 15 yaşın altındaki çocukların hesap açma başvuruları kabul edilmeyecek.
Sosyal medya platformları ayrıca ebeveynlere çocuklarının hesap ayarlarını denetleme, kullanım süresine sınır koyma ve ücretli işlemlere izin verme gibi kontrol araçları sağlamak zorunda olacak.
Düzenleme 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek. Mevcut hesapların yaş doğrulama işlemlerinin en geç 31 Mart 2027’ye kadar tamamlanması gerekecek. Yaşının 15’in altında olduğu tespit edilen kullanıcıların mevcut hesapları kapatılacak.
