ABD’deki White Sands Ulusal Parkı’nda ortaya çıkarılan 21 ila 23 bin yıllık insan ayak izleri, insanların Amerika kıtasına sanılandan binlerce yıl önce ulaşmış olabileceğini gösterdi.
Amerika’ya geliş tarihi yeniden değerlendiriliyor
New Mexico eyaletindeki park, beyaz kum tepelerinin altında korunan binlerce yıllık izlerle insanlık tarihine ilişkin yerleşik kabulleri sorgulatıyor. Fosilleşmiş ayak izlerinin yaklaşık 21 bin ila 23 bin yıl önce oluştuğu belirlendi.
Uzun süre, insanların günümüz Kuzey Amerika’sına yaklaşık 13 bin ila 16 bin yıl önce, Asya ile Amerika’yı birleştiren Beringia kara köprüsünden geçtiği düşünüldü. White Sands bulguları ise insanların, Kuzey Amerika’nın büyük bölümünün dev buz tabakalarıyla kaplı olduğu Son Buzul Maksimumu sırasında, 21 bin yıldan daha uzun süre önce kıtada yaşadığını ortaya koyuyor.
İlk insanların kıtaya hangi yoldan ulaştığı konusunda görüş ayrılıkları sürüyor. Bazı araştırmacılar, Asya kıyıları boyunca küçük teknelerle ilerlenmiş olabileceğini savunan “kıyı göçü” teorisine dikkat çekiyor.
İnsanlar mamutlarla aynı dönemde yaşadı
Keşifler yalnızca Amerika’ya yerleşim tarihini değiştirmedi; insanların mamutlar ve dev yer tembel hayvanları gibi Buzul Çağı canlılarıyla aynı coğrafyayı paylaştığını da gösterdi.
Park görevlisi ve araştırmacı David Bustos, insan ayak izlerine benzeyen ilk izleri 2009’da kurumuş Otero Gölü çevresinde fark etti. Ancak bunların mamut izleriyle aynı döneme ait olabileceği düşüncesi ilk etapta bilim insanlarının ikna olmasını sağlamadı.
2016’da araştırmacılar, insan ayak izlerinin doğrudan üzerinde mamut izleri tespit etti. Ardından dev bir yer tembel hayvanının bıraktığı izin içinde de insan ayak izi bulundu. Bu veriler, insanların bu büyük hayvanlarla binlerce yıl aynı bölgede yaşamış olabileceğine işaret etti.
Tarihlendirme tartışmalarına yeni analiz
İzlerin yaşını belirlemek için kullanılan bitki kalıntıları, başlangıçta bazı bilim insanlarının itirazlarına neden oldu. Bunun üzerine araştırmacılar farklı yöntemlerle ek incelemeler yaptı.
2023’te yayımlanan araştırmanın sonuçları, ayak izlerinin 21 ila 23 bin yıllık olduğuna ilişkin ilk bulguları doğruladı.
Ayak izleri günlük yaşamdan kesitler sunuyor
Parkta bulunan izler, tarih öncesi insanların gündelik hayatına dair dikkat çekici ayrıntılar da içeriyor.
Yaklaşık 1,5 kilometre uzanan bir iz dizisinin, küçük bir çocuğu taşıyan yetişkin bir kadına ait olduğu değerlendiriliyor. İzler, kadının zaman zaman çocuğu yere bıraktığını düşündürüyor.
Diğer bazı izler ise çocukların, dev yer tembel hayvanlarının ayak izlerinde biriken sularla oynadığını gösteriyor. Araştırmacılar, bulguların binlerce yıl önce yaşayan insanların aile bağları ve günlük davranışlarının günümüzdekilerle benzerliğini ortaya koyduğunu belirtiyor.
White Sands’te araştırmalar sürüyor
White Sands’te yeni fosilleşmiş ayak izlerinin bulunmaya devam ettiği bildiriliyor. Hassas durumdaki tarih öncesi izlerin bulunduğu alanlar ziyaretçilere kapalı tutuluyor. Bazı insan ayak izleri ise 2024’ten bu yana parkın ziyaretçi merkezindeki özel sergide sergileniyor.
Yaklaşık 275 mil karelik alanı kaplayan White Sands, 2025’te yaklaşık 659 bin ziyaretçiyi ağırladı. ABD’nin en çok ziyaret edilen milli parklarının gerisinde kalsa da park, bilimsel keşifleri sayesinde Amerika kıtasındaki insanlık tarihinin en önemli arkeolojik alanlarından biri haline geldi.
