ABD Başkanı Donald Trump, Savunma Bakanlığı ve Deniz Kuvvetleri’ne yayımladığı yeni bir direktifle, Amerikan donanmasının en modern uçak gemilerinde kullanılan elektromanyetik uçak fırlatma sistemlerinin (EMALS) kaldırılarak yerine geleneksel buharlı mancınık sistemlerine geri dönülmesini talimat etti. Bu karar, teknolojik modernizasyon tartışmalarını yeniden alevlendirdi ve milyarlarca dolarlık ek maliyet yaratması ile gemi tasarım süreçlerini köklü şekilde değiştirmesi bekleniyor.
GEREKÇESİ NE?
Başkan Trump’ın yeni nesil fırlatma teknolojilerine yönelik hoşnutsuzluğu, 2017 yılına kadar uzanan eskiye dönüş savunusunu tetikliyor. Mıknatıs tabanlı yeni sistemlerin buharlı mancınıkların sunduğu “güç ve güvenilirlikten yoksun” olduğunu savunan Trump, sık sık eski teknolojinin daha elverişli olduğunu dile getirmişti.
Ancak askeri uzmanlar ve teknolojik üreticiler karara temkinli yaklaşıyor. Kararın uygulanacağı ilk geminin Ford sınıfının dördüncü üyesi olan USS Doris Miller olması planlanıyor. Sınıfın ilk üç gemisi olan USS Gerald R. Ford, USS John F. Kennedy ve USS Enterprise ise mevcut elektromanyetik sistemleriyle kalmaya devam edecek.
General Atomics firmasının açıklamasında, USS Doris Miller üzerindeki mancınık ve yakalama donanımlarının imalatının yarı yarıya tamamlandığı belirtiliyor. Şirket, tasarım sürecinin ortasında böyle bir adımın ciddi maliyet artışlarına, teslimat takviminde sarkmalara ve karmaşık mühendislik risklerine yol açacağı konusunda uyarıda bulundu.
PERSONEL AÇIĞI VE KÜRESEL REKABET
Elektromanyetik sistemlerin en belirgin avantajları arasında; savaş uçaklarını daha yüksek frekansla havalandırabilmesi, bakım kolaylığı sağlaması ve en önemlisi insan gücü ihtiyacını belirgin şekilde düşürmesi yer alıyor. Örneğin USS Ford gemisinde EMALS kullanımı sayesinde fırlatma sistemini işletmek için gereken personel sayısı yaklaşık 12 kişiden 2 kişiye kadar inmişti.
Buharlı sistemlere dönüşün, son dönemde personel temin etmekte zorlanan ve Donanma genelinde yaklaşık 20 bin açık pozisyon bulunan ABD Deniz Kuvvetleri üzerindeki insan gücü yükünü artıracağı ifade ediliyor.
Öte yandan, Çin’in en yeni uçak gemilerinde elektromanyetik mancınık sistemlerini devreye soktuğu bilinirken, Fransa da gelecekte inşa edeceği yeni nesil uçak gemisinde EMALS teknolojisini kullanacağını açıklamıştı. Kongre’nin savunma bütçesi ve ek askeri harcama paketlerini görüşmeye hazırlandığı dönemde gelen bu direktifin bütçe süreçlerinde sert tartışmalara yol açması bekleniyor.
MANCINIK (KATAPULT) NEDİR?
“Katapult” olarak da adlandırılan mancınık sistemleri, sabit kanatlı uçakların kısa pistlerden kalkış yaparken gerekli kalkış hızına daha hızlı ulaşmasını sağlayan bir hızlandırma cihazıdır. Uçak motorlarının tek başına gereken hava hızını üretemediği durumlarda kullanılır.
Geleneksel kalkış yapabilen uçaklar, hafif uçaklar ve özellikle ağır yük taşıyan uçaklar için kısa mesafelerde kalkışları destekleyen bu sistem, genelde bir geminin güvertesinde – uçak gemisinin uçuş güvertesinde – görev yapar; nadiren karadaki pistlere de kurulabilir.
