Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın dondurulması ve başta Türkiye’nin arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin elde ettiği sonuçlar temelinde “İstanbul formülü 2.0″a dönülmesini önerdi.
Tokayev, Rusya’nın Omsk şehrinde Rusya-Kazakistan Bölgesel İşbirliği Forumu çerçevesinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya geldi.
Ukrayna meselesi hakkında değerlendirmelerde bulunan Tokayev, Avrupa’dan ve ABD’den Ukrayna ile Rusya arasındaki mevcut çatışma durumuna ilişkin “çok sayıda sinyal” aldığını söyledi.
Tokayev, bu hususta Putin’i daha önce bilgilendirdiğini anımsatarak, “Biliyorsunuz, bana göre ve en başından beri söylediğim gibi bu (Ukrayna meselesi), devletler arası bir çatışmadır. Burada herhangi bir iç savaştan söz edilmiyor.” dedi.
Ukrayna halkına, onun kültürüne ve diline her zaman saygıyla yaklaştıklarını anlatan Tokayev, “Bu çatışmanın mahiyetinin, bizim de aralarında bulunduğumuz birçok kişi için tam olarak anlaşılır olmadığını düşünüyoruz. Örneğin, Azerbaycan ile Ermenistan arasında donmuş bir çatışma da dahil olmak üzere bir çatışma yaşandığında bu çatışmanın özü ve kökeni bizim için tamamen açıktı, tarihin derinliklerine uzanıyordu. Fakat buradaki (Ukrayna’daki) durumu anlamak çok zor.” ifadelerini kullandı.
“RUSYA DAHİL DİĞER BÜYÜK GÜÇLERİN GARANTİSİ ALTINDA BARIŞ LAZIM”
Putin’in Alaska’nın Anchorage kentinde ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmesi sırasında azami diplomatik esneklik gösterdiğini belirten Tokayev, 2022’de savaşın başında Türkiye’nin arabuluculuğunda Rusya ile Ukrayna arasında doğrudan yapılan müzakerelerde elde edilen sonuçlar temelinde yeniden İstanbul müzakerelerine dönülmesini önerdi.
Kazak lider Tokayev, “Bu yalnızca benim mütevazı görüşüm. Madem bana başvuruyorlar, belki de bu çatışmayı artık dondurmak ve ‘İstanbul formülü 2.0’a dönmek gerekir. Çünkü orada önemli sonuçlar elde edilmişti. Ardından da doğal olarak Rusya’nın da dahil olduğu büyük güçlerin garantileri altında uzun zamandır beklenen barışa doğru ilerlemek gerekir.” diye konuştu.
Kazakistan’ın Ukrayna meselesine tamamen dışarıdan bakan, konuyla ilgisi olmayan bir ülke olmadığının altını çizen Tokayev, bununla birlikte bütün teklif ve çağrılara rağmen arabulucu olmayı kesin bir şekilde reddettiklerini kaydetti. Tokayev, “Çünkü Rusya’nın gündemindeki bütün meseleleri herhangi bir arabulucuya ihtiyaç duymadan kendi başına çözebileceğine inanıyorum.” dedi.
“ÇATIŞMAYI DONDURMA ULUSLARARASI ALANDA BAŞVURULMUŞ BİR ÇÖZÜM YOLU”
İnsanların bu durumdan nasıl çıkılacağına ilişkin görüşlerini öğrenmek istediklerini dile getiren Tokayev, bunu kimsenin bilmediğini çünkü tarafların tutumları olduğunu kaydetti.
Tokayev, şunları aktardı:
“Fakat diğer taraftan, bütün bu meseleyi dondurma imkanı da mevcut. Bu, uluslararası alanda daha önce denenmiş ve başvurulmuş bir çözüm yoludur. Çünkü elbette yazık, genç insanlar hayatını kaybediyor. Bu, Rusya ve Ukrayna’nın kardeş halklarının gen havuzudur. Bütün bunların durdurulması gerekiyor. Çünkü benim kesin kanaatime göre yaşananlar, hem Rusya’nın hem de Ukrayna devletinin karşıtlarının işine geliyor ve onları sevindiriyor.”
Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, ne kadar zor olursa olsun Rusya ile stratejik işbirliğine ve müttefiklik ilişkilerine bağlı olduklarını sözlerine ekledi.
Rusya Devlet Başkanı Putin de Ukrayna konusunda Tokayev’e ayrıntılı bilgi vereceğini ifade etti.
Siyaset ve uluslararası temaslar
İstanbul formülünün geleceği
Kazak liderin önerisi, İstanbul Formülü 2.0’ın gündemde kalmasını ve büyük güçlerin garantörlüğü altında kalıcı bir barış hedeflenmesini içeriyor.
Arabuluculuk ve tarafların durumu
Tokayev için, arabuluculuğun reddedilmesi kararı Rusya’nın kendi gündemindeki konuları kendi başına çözeceğine olan inancından kaynaklanıyor.
RUSYA DAHIL DİĞER BÜYÜK GÜÇLERİN GARANTİSİ ALTINDA BARIŞ LAZIM ifadesiyle öne çıkan başlık, çatışmanın uluslararası alanda dondurulması ve diyalog yolunun yeniden canlandırılması gerektiğini vurguluyor.
PUTİN ayrıca Ukrayna konusunda Tokayev’e ayrıntılı bilgi vereceğini belirtti.
