Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonundaki Sıfır Atık Hareketi, 9’uncu yılını “0’dan COP31’e Dünya İçin Hep Birlikte” temasıyla kutluyor.
Sıfır Atık COP31 gündeminde
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde yürütülen hareket, 27 Eylül 2017’de “Dünya Ortak Evimiz” sloganıyla başlatıldı ve zamanla uluslararası bir girişime dönüştü. Bu yılki tema, Türkiye’nin Antalya’da ev sahipliği yapacağı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) nedeniyle belirlendi.
Sıfır Atık, COP31’in 10 öncelikli eylem başlığından biri olarak yer alıyor. COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “Sıfır Atık ve metan azaltımı” başlığı çerçevesinde, dünyadaki atık üretimi artışının 2035’e kadar yarı yarıya düşürülmesinin amaçlandığını açıkladı.
90 milyon ton atık ekonomiye kazandırıldı
Bakanlık verilerine göre hareketin başladığı tarihten 2025 sonuna kadar 90 milyon ton atık geri dönüştürülerek ekonomiye 365 milyar TL katkı sağlandı.
Geri kazanılan atıkların 36,1 milyon tonunu kağıt ve karton, 10,2 milyon tonunu plastik, 3,5 milyon tonunu cam, 9,6 milyon tonunu metal, 30,6 milyon tonunu ise organik ve diğer geri kazanılabilir atıklar oluşturdu.
2017’de yüzde 13 seviyesinde bulunan geri kazanım oranı, 2025’te yüzde 37,53’e çıktı. Oranın 2035’te yüzde 60’a, 2053’te ise yüzde 70’e yükseltilmesi hedefleniyor.
Şimdiye kadar 220 bin bina ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi kuruldu; 28 milyon kişiye eğitim ulaştırıldı.
Çalışmalar sonucunda 270 milyar kilovatsaat enerji, 2 trilyon litre su ve 60 milyar litre petrol tasarruf edildi. Bunun yanında 613 milyon ağacın kesilmesi ve 180 milyon ton sera gazı salımı engellendi.
Girişim küresel çevre hareketine dönüştü
Türkiye’nin girişimiyle BM Genel Kurulu, 2022’de 30 Mart’ı “Uluslararası Sıfır Atık Günü” olarak kabul etti. 2023 yılında da Emine Erdoğan’ın başkanlığında BM Sıfır Atık Danışma Kurulu kuruldu.
Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı’nı 25 Eylül itibarıyla 136 ülkeden 459 binden fazla kişi imzaladı. Beyana 50’den fazla lider eşi, uluslararası kuruluşların üst düzey yöneticileri ve yabancı bakanlar da destek verdi.
Proje, bugüne dek yedi uluslararası ödül aldı.
Sıfır Atık Mavi denizleri korumaya odaklanıyor
2019’da başlatılan Sıfır Atık Mavi projesi kapsamında 28 kıyı ilinde deniz çöplerinin temizlenmesi ve farkındalık faaliyetleri sürdürülüyor. Eylül 2026 itibarıyla yaklaşık 375 bin ton deniz çöpü toplandı.
Fethiye Körfezi’nde 8 Eylül’de başlayan temizlik çalışmasıyla üç yıl içinde yaklaşık 16,3 milyon metreküp dip çamurunun çıkarılması planlanıyor.
Göcek’te deniz çayırlarının korunması amacıyla 17 koyda, toplam 856 tekneye hizmet verecek mapa ve şamandıra sistemleri kuruldu.
Depozito sisteminde 326 milyondan fazla ambalaj toplandı
Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Yönetim Sistemi kapsamında 25 Eylül itibarıyla 326 milyon 622 bin içecek ambalajı toplandı. Sisteme kayıtlı kullanıcı sayısı ise 3,3 milyonu geçti.
Ambalaj başına vatandaşlara 1 TL teşvik sunulan sistemle yılda 25 milyar ambalajın toplanması ve ekonomiye 30 milyar TL katkı sağlanması öngörülüyor.
Bakanlık ayrıca tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımını sınırlandıracak yönetmeliğe ilişkin hazırlıklarda sona yaklaştı.
Eğitim ve yerel uygulamalar genişliyor
COP31 kapsamında Antalya’nın Aksu, Manavgat ve İbradı ilçelerindeki üç mahallede Sıfır Atık Köyleri kuruluyor.
Bu köylerde yeniden kullanım, geri dönüşüm ve organik atıkların değerlendirilmesine yönelik örnek çalışmalar uygulanacak.
Milli Eğitim Bakanlığı ile TEMA Vakfı iş birliğinde yürütülen Sıfır Atık Eğitim Portalı, 1,2 milyon çocuğa ulaştı.
TRT ortaklığıyla sıfır atık temalı 20 özel çizgi dizi bölümü de hazırlandı.
