Vladimir Putin, Şi Cinping ve Donald Trump, APEC Zirvesi kapsamında Çin’in Shenzhen kentinde tarihte ilk kez düzenlenen üçlü görüşmede bir araya geldi. Trump, buluşma için “Bence birçok açıdan gerçekten tarih yazıyoruz.” dedi.
Üçlü görüşmenin gündeminde Ukrayna vardı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi marjında Qilin Shanzhuang Devlet Konukevi’nde görüştü.
Liderlerin stratejik istikrarın sağlanması konusunda fikir alışverişi yapması bekleniyordu. Moskova da görüşmelerde Ukrayna başlığının ele alınabileceğini daha önce dışlamamıştı.
Trump: “Tarih yazıyoruz”
Üçlü zirveyi düzenlediği için Çin’e teşekkür eden Donald Trump, toplantıya katılmanın kendisi açısından onur olduğunu söyledi.
Rusya, ABD ve Çin’in küresel gelişmeler karşısında özel sorumluluk taşıdığını belirten Trump, üç ülkenin diyaloğa ihtiyaç duyduğunu ve daha iyi bir gelecek için görüşmeye açık olması gerektiğini vurguladı.
“Tarih yazdıklarını” söyleyen Trump şöyle konuştu:
“Bence birçok açıdan gerçekten tarih yazıyoruz. Üçümüzün de tartışacak çok şeyi var ve zaten birçoğunu tartıştık. Dünyanın en büyük üç ülkesinin başkanları olarak, sadece halkımızı değil, tüm gezegeni etkileyen konularda açık, saygılı ve verimli bir diyaloğu sürdürme konusunda özel bir sorumluluğumuz var.”
Zirvenin verimli geçmesini ve somut sonuçlar ortaya koymasını umduğunu ifade eden Trump, geçmişteki dünya liderlerini, görüş ayrılığı yaşadıkları ülkelerle iletişim kurmaktan kaçındıkları gerekçesiyle eleştirdi. Trump, “Fırsatları geri çevirerek hiçbir zaman barış inşa edilmedi” dedi.
Nükleer silahların azaltılmasının zor ancak ele alınması gereken bir konu olduğunu belirten Trump, üç ülkenin bu alanda “eşsiz bir konumda” bulunduğunu söyledi. Rusya, Çin ve ABD’ye nükleer silahların yayılmasını önleme çalışmalarını birleştirme çağrısında bulundu.
Shenzhen’de Vladimir Putin’le Ukrayna’daki çatışmanın çözümüne ilişkin uzun görüşmeler yaptığını aktaran Trump, “Bakalım bir şeyler başarabilecek miyiz” diye konuştu.
Ukrayna’daki çatışmanın üçlü toplantıda da gündeme geleceğini kaydeden Trump, bütün tarafların savaşı sona erdirmek istediğini ve çözüm sürecinin doğru yönde ilerlediğini söyledi.
Dünyada tartışılan tüm meseleleri ele alacaklarını belirten Trump, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin “kontrolden çıktığını” iddia etti.
Putin enerji ve gıda güvenliğini gündeme taşıdı
Vladimir Putin, görüşmeyi düzenlediği için Şi Cinping’e teşekkür etti. Rusya, Çin ve ABD’nin yapıcı işbirliği kurması halinde küresel istikrarın güçlenmesine katkı sunabileceğini dile getirdi.
Tercüman aracılığıyla Şi Cinping ve Trump’a hitap eden Putin, üç ülkenin barış ve güvenliği koruma konusunda ortak sorumluluk taşıdığını ifade etti.
Rusya, Çin ve ABD’nin Birleşmiş Milletler’in kuruluşunda yer aldığını hatırlatan Putin, söz konusu ülkelerin uluslararası hukuku güçlendirme sorumluluğu bulunduğunu vurguladı.
Ukrayna’daki çatışmanın çözümünü çarşamba günü Şi Cinping’le yaptığı görüşmede ele aldığını belirten Putin, perşembe günkü buluşmada ise ABD Başkanı’nın girişimiyle Ukrayna konusuna geniş yer ayırdıklarını söyledi.
Putin, üç ülkenin Ukrayna dahil bölgesel çatışmaların çözümü ve uluslararası terörizmle mücadele konusunda çok sayıda ortak çıkarı olduğunu kaydetti.
Rusya Devlet Başkanı, Trump ve Şi Cinping’i küresel ve bölgesel ilişkilerin yanı sıra enerji güvenliği ile gıda güvenliği konularını değerlendirmeye davet etti.
Şi Cinping yapay zeka işbirliği çağrısı yaptı
Şi Cinping, üç ülke liderinin tarihte ilk kez bir araya gelmesinin yenilikçi bir anlam taşıdığını söyledi. Shenzhen’deki zirvenin ana gündeminin dünya barışını korumak olduğunu belirtti.
Günümüz dünyasının barışçıl olmadığını vurgulayan Şi, ABD, Çin ve Rusya’nın dünya barışını savunmak, küresel sorunları çözmek ve istikrarı birlikte sağlamak için işbirliği yapması gerektiğini ifade etti.
Büyük güçler arasındaki olumlu etkileşimin bir seçenek değil zorunluluk olduğunu savunan Şi, büyük güçler uzlaştığında dünyada barışın hakim olduğunu, çatıştıklarında ise dünyanın kaosa sürüklendiğini söyledi.
Ortak basın havuzu raporuna göre Şi Cinping, tarihten ders alınması ve büyük ülkelerin ortak sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirtti. Reuters’ın haberine göre ise üç ülkenin küresel sınamalarla mücadele etmek için birlikte çalışması gerektiğini kaydetti.
Trump’la gerçekleştirdiği ikili görüşmede Çin ile ABD’nin işbirliğini genişletmesi ve görüş ayrılıklarını azaltması gerektiğini söyleyen Şi, şu ifadeleri kullandı:
“İşbirliği alanlarının listesi genişletilmeli, anlaşmazlıkların listesi ise daraltılmalı. Hemen çözülemeyecek anlaşmazlıklar için, çatışmaların tırmanmasını önlemek adına yapıcı bir düzenleme yapılması gerekiyor.”
Çin-ABD ilişkilerindeki istikrarın iki ülke halklarına fayda sağlayacağını ve dünyaya belirlilik kazandıracağını belirten Şi, ticarette işbirliğinin güçlendirilmesi ve karşılıklı çıkarların gözetilmesi gerektiğini söyledi. Şi ayrıca yapay zekanın insan kontrolünde kalması için ortak çalışmaların artırılmasını istedi.
Çin Devlet Başkanı, ABD, Çin ve Rusya’nın dünya barışını korumak, küresel sorunları çözmek ve istikrarı birlikte tesis etmek için işbirliği yapması gerektiğini yineledi.
2027 APEC Zirvesi Vietnam’da yapılacak
33’üncü Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi, 18-19 Kasım 2026 tarihlerinde Çin’in Guangdong eyaletine bağlı Shenzhen kentinde gerçekleştiriliyor.
Pasifik kuşağındaki 21 üye ekonominin liderleri, “Asya-Pasifik Birliği’ni İnşa Etmek, Ortak Refahı Teşvik Etmek” temasıyla bir araya geliyor.
Zirve öncesinde 17-18 Kasım tarihlerinde düzenlenen APEC CEO Zirvesi’ne iş ve siyaset dünyasından 2 bini aşkın temsilci katıldı.
CEO Zirvesi’nin sonunda bölgesel entegrasyon ve teknolojik yenilik çağrısı yapan Shenzhen İnisiyatifi yayımlandı.
Zirvede, 2027 yılında düzenlenecek 34’üncü APEC Zirvesi’nin ev sahipliği görevi resmen Vietnam’a devredildi.
