Küba’da süren elektrik kesintileri, 9,4 milyon nüfuslu ülkede yaklaşık 2,7 milyon kişinin, yani halkın yüzde 29’unun şebeke suyundan mahrum kalmasına yol açtı. Pompa istasyonlarının devre dışı kalması, halkı kuyu açmaya ve suyu uzak noktalardan taşımaya zorluyor.
Elektrik kesintileri su sistemini durduruyor
Musluklardan su akmaması, ada genelinde günlük hayatı değiştiren kalıcı bir krize dönüştü. Şebeke suyunun yüzde 80 ila 85’inin evlere ulaştırılması için elektrikli türbinlerle pompalanması gerekiyor. Ancak ABD’nin enerji ablukası nedeniyle ağırlaşan yakıt sıkıntısı, uzun süreli elektrik kesintilerini olağan hale getirdi.
Ulusal su idaresinin üst düzey yetkilisi Yunior Gonzalez, Fransız AFP ajansına yaptığı açıklamada; elektrik kesintilerinin yanı sıra ekipman arızaları, boru sızıntıları ve kuraklığın da sorunu büyüttüğünü söyledi. Gonzalez, ocak ayından bu yana tablonun belirgin biçimde kötüleştiğini belirtti.
Bahçelere kuyular, çatılara depolar
Havana’nın 100 kilometre doğusundaki Matanzas vilayetinde restoran işleten Kevin Martinez, kesintiler nedeniyle iş yerini birçok kez kapatmak zorunda kaldı. Haftada üç kez tankerle su alma masrafından kurtulmak için restoranının bahçesine kuyu açtırdı.
Martinez yaşadığı çaresizliği şu sözlerle anlattı:
“Tesisimizi su olmadığı için defalarca kapatmak zorunda kaldık; kuyu kazma noktasına da böyle geldik. Kömürle yemek pişirmek ya da güneş paneli kurmak zorunda kalacağımı düşünmediğim gibi bir gün kuyu kazacağımı da hiç hayal etmezdim.”
Restoranın bahçesinde yerin 10 metre altında suya ulaşan kuyu kazıcısı Elizardo Cardoso, işlerine yönelik talebin son dönemde olağanüstü arttığını ifade ediyor.
Maddi gücü bulunanlar mülklerine kuyu açtırıyor, bahçelerine sarnıç yaptırıyor veya çatılara su depoları kuruyor. Bazı kişiler ise şebekedeki sınırlı suyu çekebilmek amacıyla borulara kaçak pompalar bağlıyor.
“Su hırsızı” diye anılan bu cihazlar tek bir mahallede yaygınlaştığında hattın basıncını tamamen düşürüyor ve diğer evlerin suya erişmesini engelliyor.
Milyonlarca kişi suyunu uzaktan taşıyor
Kuyu açtıracak veya pompa satın alacak imkanı olmayan milyonlarca Kübalı için suyu kilometrelerce uzaklıktan taşımak tek seçenek olarak kalıyor. Sokak çeşmelerinden ya da açık borulardan doldurulan bidonlar; el arabaları, bisikletler, otomobil bagajları ve at arabalarıyla evlere götürülüyor.
Başkent Havana’nın tarihi merkezinde 30 yaşındaki Maykel Aguilar, bir sokak borusundan 200 litrelik deposunu ve kovalarını dolduruyor. Aguilar, suyu önce el arabasıyla evine taşıyor, ardından merdivenlerden yukarı çıkarıyor.
Aguilar, “Böyle küçük bir seferlik su; bir posta çamaşır yıkamaya, evi temizlemeye ve yemek pişirmeye ancak yetiyor. Hemen ardından suyunuz yine bitiyor” dedi.
Su noktalarında bidon ve kovalarıyla sıra bekleyenler arasında 40 yaşındaki, iki çocuk annesi Yusimy Guerra da bulunuyor. Her gün elektrik kesintisi yaşadıklarını ve sürekli su taşımak zorunda kaldıklarını söyleyen Guerra, “Bu günlük bir mücadele” ifadelerini kullandı.
Su sıkıntısı protestoları artırıyor
Büyüyen su krizi; yüksek enflasyon, gıda ve ilaç kıtlığıyla birleşerek ada genelindeki toplumsal huzursuzluğu artırıyor. Havana’nın farklı belediyelerinde son aylarda, özellikle kadınların öncülük ettiği çok sayıda su protestosu düzenlendi.
Güneş enerjili pompalar devreye alınıyor
Hükümet, su tedarikini elektrik şebekesine daha az bağımlı hale getirmek amacıyla yenilenebilir enerji kaynaklarına yöneliyor. Yunior Gonzalez, planlanan 1300 güneş enerjili su pompasının 870’ten fazlasının kurulduğunu ve sistemden 500 bin kişinin faydalandığını açıkladı.
Başkent Havana’nın temel su kaynaklarından Albear Su Kemeri’ne de kısa süre önce dizelle çalışan iki büyük yedek jeneratör yerleştirildi. Ancak Gonzalez, bu altyapı yatırımlarının maliyetinin oldukça yüksek olduğu uyarısında bulundu.
