İran Dışişleri Bakanlığı, Trump’ın iki ülke arasında yeni görüşmelerin başlayacağı yönündeki iddiasını reddederek Washington ile şu anda herhangi bir müzakere süreci yürütülmediğini açıkladı. Sözcü İsmail Bekai, mevcut temasların Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş güvenliğini sağlamak amacıyla Umman ile yürütüldüğünü ifade etti.
Görüşme durumu ve tarafların açıklamaları
İran Dışişleri Bakanlığı, ABD Başkanı Donald Trump’ın iki ülke arasında yeni görüşmelerin pazartesi başlayacağı yönündeki açıklamasını yalanladı. Sözcü İsmail Bekai, şu anda Washington ile bir müzakere süreci bulunmadığını söyledi. Mevcut temasların ise Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş güvenliğini sağlamak amacıyla Umman ile yürütülen temaslar olduğu kaydedildi.
Sözcü Bekai, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada Her iki tarafın da kabul edebileceği bir rota üzerinde uzlaşmaya varmak üzereyiz; ne kuzey rotası ne de güney rotası, ancak her iki tarafın egemenlik haklarına saygı duyan ve ulusal çıkarlarımızı ile güvenliğimizi koruyan bir rota diye ifade etti. Ayrıca Şu anda ABD ile müzakere halinde değiliz şeklindeki açıklamasını da aktardı.
Bölgenin önemli geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı, savaşın sonlandırılmasına ilişkin çabaların kilit tartışma noktalarından biri olarak öne çıkıyor. İran, bu kritik ticaret koridorundan geçen gemilere karşı baskıyı sürdürmüş ve ticari gemilere ateş açmıştı. Savaş öncesinde boğazda serbest geçiş savunulurken, İran şu anda kontrolü elinde tutmayı ve geçiş ücretleri talep etmeyi sürdürüyor; ABD ise bu durumu reddediyor. Tahran ayrıca gemilerin yalnızca İran kıyılarına yakın bir rotadan geçmesine izin veriyor.
Sözcü Bekai, devlet televizyonunda yaptığı açıklamada Bir rota üzerinde uzlaşmaya varmak üzereyiz; ne kuzey rotası ne de güney rotası, ancak her iki tarafın egemenlik haklarına saygı duyan ve ulusal çıkarlarımızı ile güvenliğimizi koruyan bir rota yönündeki yakınlaşmayı dile getirirken, dar su yolunun karşı tarafında yer alan Umman ile Hürmüz’ün ortak yönetimi konusunda bir anlaşmaya yaklaşıldığını da belirtti. Şu anda ABD ile müzakere halinde değiliz ifadelerini de yineledi.
Bekai, böyle bir anlaşmanın boğazın yeniden açılması anlamına gelmediğini vurguladı.
Gözlemler ve olaylar
Pazar günü Umman açıklarındaki bir tankerin yakınında patlama sesi duyulduğu bildirildi. UKMTO, geminin ve mürettebatın güvende olduğunu açıkladı.
Trump, pazar günü gazetecilere yaptığı açıklamada İran ile yapılacak yeni görüşmelerin Hürmüz Boğazı’nı ve nihayetinde İran’ın nükleersizleşmesini kapsayacağını söyledi. ABD Başkanı, çatışmanın başında bu hedefin İran’ın nükleer programını ele almak için gerekli olduğunu belirtmişti.
Batılı ülkeler İran’ı nükleer silah peşinde olmakla suçlarken, Tahran programın tamamen sivil amaçlı olduğunu savunuyor. Trump, Air Force One uçağında gazetecilere Şu anda onlarla müzakere şeklinde konuşuyoruz. Yarın öğleden sonra başlıyor dedi; fakat mekân ya da katılımcılar hakkında bilgi vermedi. ABD Başkanı ayrıca İran’ın yanı sıra Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar’ın kendisinden ileri saldırıları ertelemesini istediğini, aksi halde bunun “İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en büyük saldırı” olacağını iddia etti.
İran medyası ise Tahran’ın Trump’tan saldırı düzenlememesini istediğine dair haberleri yalanladı.
Trump geçmişte İran’a karşı daha sert önlemler alınacağı yönünde tehditlerde bulunmuş; buna rağmen diplomasinin devreye gireceği sinyallerini vermişti. Geçen ay taraflar arasında varılan ateşkes anlaşması ise hayata geçirilememişti.
İran parlamentosu Ulusal Güvenlik Komisyonu Sözcüsü Hasan Gaşgavi, pazar günü yaptığı açıklamada arabulucuların haziran ayında varılan ABD-İran mutabakat zaptını canlandırmaya çalıştığını belirtti. Bu mutabakat nihai bir barış anlaşması olarak değil, kapsamlı bir anlaşmaya giden yolun bir basamağı olarak tasarlanmıştı ve Hürmüz’e dair hükümler içeriyordu. Gaşgavi, Asıl meselenin ve şu an işin anahtarının Hürmüz Boğazı meselesi olduğunu biliyorlar, dolayısıyla evet, bir görüş alışverişi var dedi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise X platformunda yaptığı paylaşımda, Düşmanı imzaladığı hususlara bağlı kalmaya mecbur etmek için çaba göstermeliyiz ifadelerini kullandı.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a sürpriz saldırılar düzenlemesiyle başlayan savaş, altıncı ayına girdi. Aylar süren kesintili diplomasi, görece sakinleştiği dönemler olsa da çatışma devam ediyor. Trump geçen hafta İran’ı “çok sert” vurmakla tehdit etmiş ve enerji altyapısı da dahil olmak üzere yenilenen saldırıları değerlendirdiği belirtilmişti. Ancak cumartesi günü bu tehdidinden geri adım atarak bir anlaşmanın “parametrelerinin” mevcut olduğunu söyledi.
Ceken son olarak, İran medyası da bu konuları yalanladı ve tarafların görüşmeleri sürdürmeye niyetli olduğunu vurguladı.
