Ünlü yönetmen Christopher Nolan’ın Odysseia uyarlaması, İngiltere’de Homeros’un destanı ile Antik Yunan ve Roma mitolojisi eserlerini yeniden gündeme taşıdı. NielsenIQ verilerine göre, 25 Temmuz’a kadar dört haftalık sürede Odysseia basılı edisyonlarının satışları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1400 artış gösterdi.
Filmin etkisi ve eğitim ilgisi
Yönetmenin Homeros’un destanından uyarladığı sinema yapımı yalnızca sinema salonlarına ziyaretçi çekmekle kalmadı; İngiltere’de Antik Yunan ve Roma mitolojisine olan merakı da alevlendi.
Klasik antik çağ alanında çalışan bazı akademisyenler, gişe rekortmeni filmin başarısının ve geniş kültürel etkisinin daha çok gençleri bu alanda eğitime yönelteceğini öngörüyor.
Raporlar ve satışlardaki artışlar
Pazar araştırma şirketi NielsenIQ verilerine göre, filmin ay ortasında vizyona girmesi, 25 Temmuz’a kadar olan dört haftalık dönemde İngiltere’deki “Odysseia” basılı edisyonlarının satışlarının geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1400 oranında artmasını sağladı.
İngiliz asıllı Amerikalı klasik filolog Emily Wilson’ın binlerce yıllık mitolojik anlatıdan 2017 yılında yaptığı çeviri de benzer bir hızla yüksek satış rakamlarına ulaştı.
İngiltere’nin en büyük kitapçı zinciri Waterstones sözcüsü, Wilson’ın eserinin satışlarının 2025 yılına kıyasla yüzde 1000’den fazla arttığını ve mevcut tüm diğer çevirilerin satın alımlarıyla birlikte “her hafta artmaya devam ettiğini” açıkladı.
Öte yandan NielsenIQ; İlyada, Madeline Miller’ın Kirke ve Margaret Atwood’un Penelopiad romanı da dahil olmak üzere bağlantılı birçok eserin satışlarında belirgin artışlar kaydedildiğini bildirdi.
Oyuncu ve yazar Stephen Fry’ın Odysseia kitabı şu anda Amazon’ın İngiltere web sitesindeki tarih kategorisinde en çok satanlar listenin başında yer alıyor.
Yazarın klasik dönem üzerine kaleme aldığı diğer iki kitabı Mitoloji (Mythos) ve Troya (Troy) ise aynı listenin ikinci ve beşinci sıralarında bulunuyor.
Sesli kitap pazarının da bu yükselişten pay aldığı aktarılırken, dijital müzik ve yayın platformu Spotify, Odysseia çevirilerine yönelik aramaların yüzde 310 oranında artış gösterdiğini bildirdi.
Exeter Üniversitesi Klasik Antik Çağ Öğretim Üyesi Richard Kendall, Fransız haber ajansı AFP’ye yaptığı açıklamada, satışlardaki bu artışı “harika” olarak niteleyerek “İnsanlar bu hikayelere çekiliyor” dedi.
“Bu durum sadece Yunanlılara ve Romalılara, onların tarihine, mitlerine, karakterlerine ve olaylarına sürekli geri dönen yazarlar için geçerli değil; okuyucular için de geçerli. Bunlar sürükleyici ve muazzam hikayeler.”
Kendall değerlendirmesini şu sözlerle sürdürdü: “Bu durumun böylesine bir popülerlik yaratması harika. İnsanlar daha fazla okuyor ancak bu sadece mevcut bir evre. İnsanlar her zaman bu hikayelere geri dönecektir.”
Bununla birlikte, İngiliz asıllı Amerikalı yönetmen Nolan’ın İngiliz Edebiyatı lisans öğrenciyken Homeros üzerine eğitim aldığı belirtilen University College London’da (UCL) öğrenci kayıtlarının artacağı yönünde bir beklenti mevcut.
UCL Grek ve Latin Çalışmaları Bölüm Başkanı Phiroze Vasunia, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Film etrafında oluşan heyecan muazzam oldu ve önümüzdeki birkaç yıl içinde öğrenci sayılarında bir sıçrama görmeyi umuyoruz” ifadelerini kullandı.
Vasunia, Nolan’ın filmi etrafında büyüyen ilgiyle eş zamanlı olarak, son yıllarda klasik antik çağ ve antik dönem araştırmalarına yönelik “olağanüstü düzeyde bir ilgi” bulunduğunu kaydetti.
Homeros’un milattan önce 7. veya 8. yüzyılda Grekçe yazdığı destandan uyarlanan film, kahraman Odysseus’un Troya Savaşı’ndan eve dönüş yolculuğunda karşılaştığı engelleri konu alıyor.
Filmde Odysseus rolünü Matt Damon, eşi Penelope rolünü Anne Hathaway ve oğulları Telemakhos rolünü Tom Holland canlandırıyor.
Nolan’ın 2023 yapımı Oscar galibi Oppenheimer’dan sonraki ilk filmi olan yapım, izleyicilerden ve eleştirmenlerden beğeni topladı ve iki hafta üst üste ABD gişesinin zirvesinde yer aldı; dünya çapında 640 milyon dolar hasılat elde etti.
SENARYOYA TEPKİLER SÜRÜYOR
İnsanlık tarihinin en eski anlatılarından birinin bu modern uyarlaması herkes tarafından olumlu karşılanmadı.
Nolan’ın da övgüyle bahsettiği ve beğenilen bir çeviriye imza atan Emily Wilson, yönetmenin senaryosuna yönelik sert bir eleştiri yazısı kaleme alarak gündeme geldi.
Wilson, senaryonun “psikolojik, duygusal, politik ve etik derinlikten yoksun olduğunu” savundu.
London Review of Books’ta kaleme aldığı yazıda Wilson, “Bu metnin herhangi bir bölümünü yazmış olmaktan utanç duyardım” ifadesini kullanarak, senaryonun “destanı yüce kılan unsurların çoğundan yoksun olduğunu” ileri sürdü.
Önde gelen İngiliz tarihçi Mary Beard de Wilson gibi Homeros’a gösterilen ilgiden memnuniyet duyduğunu belirtmekle birlikte filme mesafeli yaklaştı.
The Times gazetesinde yazan Beard, destandaki “erotik bilmecelerin, alaycı ironilerin, gerçek ile yalan arasındaki merak uyandırıcı soruların” yerini “medeniyetin çöküşüne dair oldukça ağır bir Hollywood mesajına” bıraktığı eleştirisini getirdi.
Cümleler ve eleştiriler sürerken bu uyarlamanın tartışmalarının sürmeye devam edeceği belirtiliyor.
