İngiltere ile Avrupa Birliği, Brexit kararının ardından geçen 10 yılın sonunda Brüksel’de düzenlenen zirvede gıda ticareti, karbon vergileri ve gençlik hareketliliğini kapsayan yeni bir paket üzerinde anlaşmaya hazırlanıyor.
Zirvenin gündeminde ekonomik yakınlaşma var
Bugün yapılacak görüşmelerde tarafların, gıda ürünlerinin ticaretini ve gençlerin karşılıklı hareketliliğini kolaylaştıracak kapsamlı bir anlaşmaya imza atması bekleniyor. Ancak küresel krizlerin hızlandırdığı yakınlaşma arayışına karşın, uzun vadeli ekonomik entegrasyon ve kurallara uyum başlıklarında önemli görüş ayrılıkları sürüyor.
Rusya’nın Ukrayna’ya dönük askeri müdahalesi, ABD’nin gümrük vergileri, Çin’in kritik mineraller üzerindeki kontrolü ve İran’daki savaşın etkilediği küresel düzen, Londra ile Brüksel’i daha güçlü bir ittifak kurmaya yöneltiyor.
Temmuz ayından bu yana ertelenen zirve, önceki Başbakan Keir Starmer’ın istifasının ardından göreve gelen İngiltere Başbakanı Andy Burnham’ın liderliğinde gerçekleştiriliyor.
Burnham, pazartesi günü yaptığı açıklamada İngiltere’nin Brexit’ten kazandığından daha fazlasını kaybettiğinin açık olduğunu belirtti. İngiltere Başbakanı, AB’ye yeniden katılım da dahil olmak üzere geleceğe ilişkin tüm seçeneklerin değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Gıda ticaretinde kontroller hafifletilecek
Görüşmelerde varılan en önemli mutabakatlardan biri, hayvan, bitki, sosis ve tohum gibi ürünlerin sınır ötesi ticaretinde uygulanan sertifika ve kontrol yükümlülüklerinin kaldırılmasını öngörüyor.
İngiltere hükümeti, gıda ticaretindeki kolaylıkların ülke ekonomisine yıllık 5,1 milyar sterline (6,70 milyar dolar) kadar katkı yapacağını hesaplıyor.
Taraflar, emisyon ticaret sistemlerini birbirine bağlayarak çelik gibi sanayi ürünlerinin karşılıklı sınırda karbon vergilerinden muaf tutulmasını da amaçlıyor.
Gençlik hareketliliğinde 100 bin kişilik kota
Planlanan düzenlemeyle gençlerin birbirlerinin ülkelerinde üç yıl boyunca çalışma veya eğitim görmesine olanak sağlanması hedefleniyor. Bu konuda yapılan müzakereler ise göç hassasiyetleri nedeniyle daha zorlu ilerliyor.
İngiltere, başlangıçta yıllık 50 bin kişilik kota önermişti. AB’nin daha yüksek sayı istemesi üzerine Londra bu tutumundan geri adım attı. AB diplomatlarına göre taraflar, gençlik hareketliliği programı için 100 bin kişilik kontenjan konusunda uzlaştı.
Üniversite harçlarına ilişkin anlaşmazlık ise henüz çözüme kavuşmadı. AB ülkeleri, vatandaşlarının İngiliz üniversitelerinde yaklaşık üç kat daha pahalı olan uluslararası ücretler yerine yerel öğrenci harçlarından yararlanmasını istiyor.
İngiltere yalnızca ciddi ölçüde indirimli harç uygulanmasını teklif ediyor. Taraflar bu sorunu altı ay içinde çözmeyi hedefliyor.
Otomotiv sektöründe özel statü talebi
Londra yönetimi, özellikle otomotiv alanında AB’nin “Made in Europe” kuralları çerçevesinde kendisine özel bir statü verilmesini talep ediyor.
Zirvenin Brexit destekçileri tarafından yakından takip edilen en hassas başlığı, İngiltere’nin AB kurallarına hangi ölçüde uyacağı. Brüksel bu talebe olumlu yaklaşmaya hazır olduğunu bildirirken, İngiltere’nin AB politikalarıyla uyum sağlamasını koşul olarak öne sürüyor.
Söz konusu koşulun kabul edilmesi, İngiltere’nin Çin menşeli elektrikli araçlara gümrük vergisi uygulamak zorunda kalabileceği anlamına geliyor.
Zirve öncesi hazırlanan ortak bildiri taslağında, ekonomik koordinasyonun sınırlarına ilişkin tarafların birbiriyle çelişen ifadeler kullanması dikkat çekiyor.
