Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı temsilen yarın Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de düzenlenecek CICA Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyi Yedinci Toplantısı’na katılacak.
Fidan zirvede konuşma yapacak
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından alınan bilgiye göre Fidan’ın zirvede hitapta bulunması ve çok sayıda ikili görüşme gerçekleştirmesi planlanıyor.
Azerbaycan’ın dönem başkanlığında yapılacak toplantı; üye devletlerin yanı sıra gözlemci ülkeler ile CICA ortağı ve gözlemcisi uluslararası kuruluşların temsilcilerini bir araya getirecek.
Asya’da küresel siyaset ve ekonomi açısından etkili aktörlerin ortak önceliklerini ve işbirliği alanlarını ele alacağı zirvede, Azerbaycan’ın dönem başkanlığı sürecinde belirlediği “Asya’da Daha Güçlü CICA, Bağlantısallık, Dijitalleşme ve Sürdürülebilir Kalkınma” teması öne çıkacak.
Zirvenin gündemindeki belgeler
Toplantının sonuç belgesi niteliğindeki “Bakü Deklarasyonu” ile “İş Güvenliği ve Sağlığı Alanında İşbirliğine İlişkin Açıklama”nın kabul edilmesi bekleniyor. Ayrıca Laos’un yeni üye olarak katılımının duyurulması öngörülüyor.
Bakü Deklarasyonu’nda, 2024-2026 Dönem Başkanı Azerbaycan öncülüğünde çevre, yapay zeka, bağlantısallık, sürdürülebilir kalkınma ve KOBİ’lerin geliştirilmesi alanlarında yürütülen çalışmalara yer verilmesi bekleniyor. Belgede CICA’nın dönüşüm süreci, BM merkezli çok taraflılık ve kuruluşun Asya’da işbirliğini geliştirme rolüne de vurgu yapılması öngörülüyor.
İş güvenliği ve sağlığına ilişkin açıklamada ise üye ülkelerin insan yaşamına verdikleri önem, yönetim kapasitelerini geliştirme iradeleri ile bilgi ve deneyim paylaşımının gerekliliğinin kayda geçirilmesi planlanıyor.
Fidan’ın gündeminde Gazze ve bölgesel işbirliği olacak
Fidan’ın zirvedeki konuşması ve ikili temaslarında, küresel krizler ile jeopolitik gelişmelerin oluşturduğu sınamalara karşı istişare, uzlaşı, karşılıklı güven ve bölgesel sahiplenmeye dayalı ortak çözümler üretilmesi gerektiğini vurgulaması bekleniyor. Bakanın, etkin çok taraflı diplomasinin korunması ve güçlendirilmesine öncelik verilmesinin altını çizmesi öngörülüyor.
Fidan’ın, İsrail’in Gazze’de soykırımını sürdürdüğünü, işgalini genişlettiğini ve insani yardımların yeterli miktarda ulaştırılmasını engelleyerek Filistin halkını ağır yaşam koşullarına mahkum ettiğini belirtmesi bekleniyor. Fidan’ın bu tablonun sona erdirilmesinin aciliyetine dikkat çekmesi, Barış Planı’nın uygulanmasını sekteye uğratan, Batı Şeria’da yasa dışı yerleşimci terörünü teşvik eden ve ilhak politikalarını ilerleten İsrail’in kalıcı barış ve istikrarın önündeki en önemli engel olduğunu kaydetmesi öngörülüyor.
Bakanın ayrıca iki devletli çözüm temelinde adil ve kalıcı barışın sağlanması için uluslararası toplumun İsrail üzerindeki baskısını artırması gerektiğini yinelemesi bekleniyor.
CICA çatısı altında ekonomi, ticaret, dijitalleşme, enerji, bağlantısallık ve teknoloji alanlarında ortak adımlar atılmasının önemine işaret etmesi beklenen Fidan’ın, Türkiye’nin desteklediği Orta Koridor ve Kalkınma Yolu gibi bölgesel projelerin istikrar ve refaha katkısını vurgulaması planlanıyor. Fidan’ın, Orta Koridor Girişimi ile Kuşak ve Yol Girişimi’nin uyumlaştırılmasının bölgesel bağlantısallığı ve ekonomik işbirliğini güçlendireceğini belirtmesi öngörülüyor.
Fidan’ın dijital dönüşüm ve yapay zeka dahil gelişmekte olan teknolojilerin insan odaklı, güvenilir, ülkelerin dijital egemenliğine saygılı ve herkes için eşit erişilebilir bir çerçevede geliştirilmesi gerektiğini vurgulaması bekleniyor. Küresel çevre sorunları ve iklim değişikliğiyle mücadelede güçlü siyasi irade ve somut adımlar çağrısı yapması, COP31’in ev sahibi ve başkanı olarak Türkiye’nin kırılgan bölgeler üzerindeki olumsuz etkilerin azaltılmasında öncü rolünü sürdüreceğini ifade etmesi öngörülüyor.
CICA’nın yapısı ve Türkiye’nin rolü
Asya’da güvenlik alanında etkili çok taraflı örgütlerin bulunmadığı bir ortamda CICA, farklı önceliklere sahip aktörlerin de yer aldığı 28 ülkeyi ortak diyalog zemininde buluşturan yegane yapı konumunda. Kuruluş, yüzölçümü bakımından Asya’nın yüzde 90’ını ve dünya nüfusunun yarısından fazlasını kapsıyor.
Üyeler arasındaki çalışmalar; askeri-siyasi, ekonomik, insani, çevresel boyutlar ile yeni tehdit ve sınamalar olmak üzere beş temel başlıkta yürütülüyor. CICA Dönem Başkanlıkları bugüne kadar sırasıyla Kazakistan, Türkiye, Çin, Tacikistan, Kazakistan ve Azerbaycan tarafından üstlenildi.
Azerbaycan, dönem başkanlığı sırasında ekonomik kalkınmaya katkı sağlayacak bağlantısallık, dijitalleşme ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerini sektörel işbirlikleri ve çeşitli Güven Artırıcı Önlemler etkinlikleriyle ilerletmeyi öncelik olarak belirledi. Ülke ayrıca CICA’nın tam teşekküllü bir uluslararası kuruluşa dönüşümünü hızlandırmaya yönelik çalışmalar yürüttü.
Türkiye, kurucu üyeleri arasında bulunduğu CICA’nın çalışmalarına kuruluşundan bu yana güçlü destek veriyor. Türkiye; Güven Artırıcı Önlemler Kataloğu’ndaki “Yeni Sınamalar ve Tehditler (genel)” öncelik alanının koordinatörlüğünü, “Askeri-Siyasi” boyutun yanı sıra “Ekonomik” boyut altındaki “Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Geliştirilmesi” ve “Ticaret ve Yatırım” alanları ile “Yeni Sınama ve Tehditler” boyutundaki “Terörizmle Mücadele” alanının eş koordinatörlüğünü yürütüyor.
Türkiye, 8 Haziran 2010 tarihinde CICA Üçüncü Zirvesi’ne İstanbul’da ev sahipliği yaptı ve 2010-2014 yıllarında Dönem Başkanlığı’nı üstlendi. Bu süreçte kurumsallaşma adımlarında etkin rol alan Türkiye, teşkilatın siyasi-askeri vizyon kazanması ve küresel görünürlüğünün artırılması çalışmalarına öncülük etti.
