Donör spermiyle dünyaya gelen Audrey ve Arthur Kermalvezen, Paris’te birbirlerine aşık olduktan sonra biyolojik akrabaları olup olmadıklarını öğrenmek için Fransa’daki yasal engellerle mücadele etmek zorunda kaldılar.
Fransa’daki yasal engeller
Fransa’da 1994 yılından bu yana yürürlükte olan bioetik mevzuatı uyarınca genetik testler yalnızca araştırmacılar, doktorlar veya hâkimlerin talebi ve denetimiyle yapılabiliyor.
Ülkede ev tipi genetik test kiti kullanılması suç kabul ediliyor ve bu kuralı ihlal edenlere 3 bin 500 avrodan fazla para cezası uygulanabiliyor.
Bu nedenle 23andMe, Ancestry ve MyHeritage gibi ticari firmalar Fransa’da hizmet veremiyor.
Düzenlemeyi savunanlar yasanın hassas genetik verilerin ticari şirketlerin eline geçmesini engellediğini ve aile içi çatışmaları önlediğini belirtirken, Arthur Kermalvezen Fransa’nın Avrupa’da bu tür testleri suç sayan tek ülke olduğuna dikkat çekiyor.
Genetik kökenlerin öğrenilmesi amacıyla yürütülen hak mücadelesinde tanışan çiftten Audrey Kermalvezen, biyolojik kökenini öğrenmeden önce bioetik hukuku alanında uzman bir avukat olmuştu.
Donörlerin kimliklerinin ölüm sonrasında dahi gizli tutulmasını öngören yasadan önce, 1979 yılında doğan Audrey Kermalvezen, biyolojik köken arayışını kaleme aldığı bir kitap vesilesiyle Arthur Kermalvezen ile iletişim kurdu.
Yüz yüze geldiklerinde aralarındaki duygusal bağ güçlense de biyolojik babalarının identity (kimlik) bilgilerine resmi makamlarca erişim sağlanamaması aşılması gereken ana engel olarak kaldı.
Çift, ilk olarak Fransa’nın güneyinde 900 avro nakit ödeme karşılığında genetik test yapmayı kabul eden bir doktora başvurdu. Test sonucunda akraba olmadıkları belirlense de hekimin güvenilirliğinden şüphe duydular.
Bir avukat olarak yasal sınırlar içinde kalmayı hedefleyen Audrey Kermalvezen, 2010 yılından itibaren donörünün yaşayıp yaşamadığını, anonimlik tercihini ve bağış sayısını öğrenebilmek adına idari yargı süreçleri başlattı.
Ancak yürütülen tüm hukuki girişimler sonuçsuz kaldı ve Fransa’nın en yüksek idari mahkemesi 2015 yılında son temyiz başvurusunu reddetti.
2013 yılında evlenen çift, ilk çocuklarının doğumundan önce yasal bir boşluktan yararlandı. Fransız hukukuna göre hastalarının donör kayıtlarına erişim yetkisi bulunan ancak bu bilgiyi paylaşması yasak olan bir doktor, kuralları esneterek iki donörün farklı yıllarda doğduğunu doğruladı.
Bu bilginin ardından içlerindeki şüpheyi tamamen gidermek isteyen çift, yurt dışı bağlantıları kanalıyla temin ettikleri ev tipi DNA testini uyguladı.
DNA Pass verilerine göre, Fransa’daki yasağa rağmen bir milyondan fazla ülke vatandaşı komşu ülkeler veya arkadaşlar aracılığıyla bu testleri yaptırıyor.
Yasal dışı testler ve ortaya çıkan gerçekler
Uygulanan test, Audrey ve Arthur Kermalvezen’in akraba olmadığını kesinleştirdi.
Elde edilen DNA verileri, 2017 yılının Noel gününde Arthur Kermalvezen’in donörüyle ilk teması kurmasını sağladı.
Audrey Kermalvezen ise test sonuçlarını incelediğinde, mahkemede savunmasını üstlendiği Sophie isimli kadınla biyolojik kardeş olduğunu tespit etti.
Köken hakkı için mücadele eden 10 kişilik bir grup aktivistin birlikte yaptırdığı testler sonucunda; Audrey Kermalvezen, erkek kardeşi Peter, mahkemedeki müvekkili Sophie ve Sophie’nin erkek kardeşi David’in aynı donörden dünyaya geldiği anlaşıldı. Bu tablo, aynı donörden doğan bireylerin birbirleriyle karşılaşma riskinin boyutunu gösterdi.
Audrey Kermalvezen, genetik eşleşmeler neticesinde bir Amerikalı üzerinden donörü olan Philippe adlı kişiye ulaştı. Donörün hayatını kaybettiğinin öğrenilmesi üzerine Audrey Kermalvezen’in annesi, Philippe’in ailesine bir mektup yazarak verilen “ölçülemez hediye” için teşekkür etti.
Gerçekleşen aile buluşmasında Philippe’in fotoğraf ile video kayıtlarına erişen Audrey Kermalvezen, biyolojik ailesinin sağlık geçmişini de öğrenme imkânı buldu.
Audrey Kermalvezen’in hukuki mücadelesi ile Arthur Kermalvezen’in yayımladığı kitap, Fransa’daki donör mevzuatının esnetilmesine katkı sağladı.
Yapılan yasal düzenlemeyle birlikte, Nisan 2025 tarihinden itibaren donör yoluyla dünyaya gelen bireyler yetişkinlik çağına ulaştıklarında donörlerinin kimlik bilgilerini talep etme hakkına kavuşacak.
Evde DNA testi yasağının hâlen sürdüğü ülkede mücadelesine devam eden Audrey Kermalvezen, “Her insanın kökenlerini bilme ve kendi hikâyesini öğrenme hakkı vardır” ifadesini kullandı.
