FETÖ’nün 15 Temmuz 2016 gecesi başlattığı darbe teşebbüsü üzerinden 10 yıl geçti ve bu süreç, Türkiye’nin siyasi hafızasında derin izler bıraktı. O gün yaşananlar, örgütün devlet yapısına sızma girişiminin ve planlı müdahalesinin ayrıntılarıyla yeniden hatırlanıyor.
Planlama ve hazırlık süreci
FETÖ, devleti ele geçirme amacıyla daha önce dönemin MİT Başkanlığı Müsteşarı Hakan Fidan ile teşkilatın üst düzey görevlilerinin ifadeye çağrılması, 17/25 Aralık soruşturmaları ve MİT TIR’larının durdurulması gibi kumpaslarda da yer almıştı. AK Parti’nin 1 Kasım 2015 genel seçimlerinde yüzde 49 oy oranıyla yeniden iktidara gelmesinin ardından örgüt, YAŞ kararlarıyla FETÖ’cü askerleri tasfiye edeceğini bilen yapı, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığınca aralarında generallerin de bulunduğu örgüt mensubu askerler hakkındaki gözaltı işlemleri üzerine harekete geçmeye karar verdi.
Örgütün lideri Fetullah Gülen’in 19 Mart 2016’da haki renk cübbeyle kameralar karşısına geçerek yaptığı konuşma, darbe çağrısını barındırıyordu. Talimatı alan örgüt mensupları ülke genelinde darbe hazırlıklarına girişti; Aralık 2015’ten itibaren sivil teşkilat yöneticileri ABD’ye giderek Gülen ile görüşmeler gerçekleştirdi.
İç ve dış temaslar
Yurt içindeki planlar çerçevesinde de toplantılar yapan örgüt mensupları, son olarak 6-7-8-9 Temmuz’da Ankara Konutkent’teki villada Adil Öksüz başkanlığında bir araya geldi. Öksüz’ün yanı sıra darbe girişiminin merkez üssü olarak kullanılan Akıncı Üssü’ndeki temaslarda yer alanlar arasında Hakan Çiçek, Nurettin Oruç, Harun Biniş ve Kemal Batmaz ile sözde yurtta sulh konseyi üyeleri eski tuğgeneraller Mehmet Partigöç ve Gökhan Şahin Sönmezateş, tuğamiral Ömer Faruk Harmancık, albaylar Murat Koçyiğit ve Bilal Akyüz, albay Mustafa Barış Avıalan, yarbay Turgay Sökmen ile eski tuğamiral Halil İbrahim Yıldız ve eski albay Hakan Bıyık bulunuyordu.
Akıncı Üssü ve darbe yönetimi
Darbe toplantılarının ardından Öksüz ve Batmaz, 11 Temmuz’da ABD’ye giderek elebaşı Gülen’e darbe planını sundu; onay alınır alınmaz 13 Temmuz’da yurda dönen örgüt mensupları, darbenin başlangıcı olarak belirlenen 16 Temmuz saat 03.00’ü beklemeye başladı.
BİNBAŞI MİT’E İHBAR ETTİ
Planlanan darbeye saatler kala Kara Havacılık Komutanlığında görevli bir binbaşı, MİT Başkanlığına giderek “FETÖ’cülerin Hakan Fidan’ı alıkoymayı planladığını” ihbar etti. Fidan, bu bilgiyi dönemin Genelkurmay 2. Başkanı Yaşar Güler’e bildirdi; ardından bir yardımcısı ayrıntıları aktarmak üzere Genelkurmay Başkanlığına gönderildi. Güler, MİT yetkilisiyle konuştuktan sonra dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar’a görüşmenin içeriğini aktardı. Bunun üzerine Akar, Türk Silahlı Kuvvetler Harekat Merkezine, havadaki araçların üslerine dönmesini, hava sahasının uçuşa kapatılması emrini verdi. Ayrıca Etimesgut Zırhlı Birlikler Okulu ve Eğitim Tümen Komutanlığından zırhlı araçların birlik dışına çıkarılmaması için dönemin 4. Kolordu Komutanı Korgeneral Metin Gürak’ı görevlendirdi ve helikopter uçuşlarına karşı da Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Salih Zeki Çolak’ı Kara Havacılık Komutanlığına yönlendirdi. Aynı saatte Güler’in eski Özel Kalem Müdürü Kurmay Yarbay Bünyamin Tuner, darbe girişimini sevk edecek isimlerden Tuğgeneral Mehmet Partigöç’e, MİT Müsteşarı Fidan’ın Akar ile görüştüğünü iletti.
Akar ve Fidan’ın görüşmesi ile Çolak’ın Kara Havacılık Komutanlığına gittiği bilgisinin darbeciler arasında dolaşması, sürecin yönünü değiştirdi.
Darbe saatinin erkene çekilmesi ve harekete geçiş
Bunun üzerine Akıncı Üssü’nde darbeyi yönetecek Adil Öksüz ve diğer sivil imamların onayıyla 16 Temmuz 03.00’te başlaması planlanan darbe girişimi 15 Temmuz saat 20.30’a çekildi.
DARBE GİRİŞİMİNİN PLANINA UYGUN HAREKET
Akıncı Üssü’nden havalanan Özel Kuvvetler Komutanlığı teçhizatlı 33 bordo bereli, Genelkurmay Başkanlığına hareket etti. Eski Genelkurmay Strateji Daire Başkanı Tümgeneral Mehmet Dişli, Genelkurmay Başkanı Başdanışmanı Albay Orhan Yıkılkan, Tuğgeneral Mehmet Partigöç ve Özel Kalem Müdürü Albay Ramazan Gözel, darbe girişimini organize etmek için bir araya geldi. Dişli saat 21.00’da Akar’a darbeyi tebliğ etti; ancak ikna edemeyince ekibi makam odası dışındaki alana yönlendirdi. Gözel, Yıkılkan, eski emir subayı yarbay Levent Türkkan, eski emir subayı yardımcısı yüzbaşı Serdar Tekin ve eski başçavuş Abdullah Erdoğan, Orgeneral Akar’ı alıkoydu.
İlk şehitler ve darbeye karşı tepkiler
İLK ŞEHİT GENELKURMAY KARARGAHI’NDAN
Karargahın talimatı üzerine Polatlı’daki 58. Topçu Tugay Komutanı eski tuğgeneral Murat Aygün, Ankara’nın kritik noktalarını kontrol altına almak amacıyla aralarında füze rampa sistemlerinin de bulunduğu araçların kışladan çıkarılmasını emretti. MEDAS üzerinden “Hazırlık İkazı ve Birlik İntikali” başlıklı ilk bildiri gönderildi. Darbecilerin Partigöç ile Turhan’ın imzasını taşıyan sözde sıkıyönetim atama listesi, MEDAS üzerinden birliklere iletildi. Mesajla şu adımlar uygulanacaktı: şehirlerin kritik yol ve kavşakları ile kamu kurumlarının işgali amacıyla ikinci emri yayımlandı. Medya üzerinden ardı ardına mesajlar gönderildi; saat 21.53’te kışla dışındaki askerlerin birliklerine katılması emrini verdiler. Harekete geçen darbeciler, Kağıthane’deki Afet Koordinasyon Merkezi’ni (AKOM) işgal etti. Kara Kuvvetleri Komutanı Çolak’ın koruma Astsubayı Bülent Aydın, Genelkurmay Başkanlığı Karargahı’nda darbecilerce şehit edildi ve Aydın, 15 Temmuz’un ilk şehidi olarak kayıtlara geçti.
Yayın ve kamuoyu tepkileri
DARBE GİRİŞİMİNİ NTV DUYURDU
Akıncı Üssü’nden havalanan F-16’lar Ankara üzerinde alçak uçuşa başladı; askerî hareketlilik haberleri 22.28’de medya organlarına yansımaya başladı. Televizyon kanalları, İstanbul Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprülerinden geçişlerin askerlerce kapatıldığını “son dakika” olarak duyurdu.
O dönemin Başbakanı Binali Yıldırım, saat 23.02’de NTV’ye telefonla bağlanarak, “Milleti temsil eden hükümet iş başındadır. Bu kalkışmayı yapanlar, bu çılgınlığı yapanlar, bu kanunsuz eylemin içerisinde olanlar en ağır şekilde bedelini ödeyeceklerdir.” ifadesini kullandı.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, saat 23.05’te darbe girişimine ilişkin soruşturma başlattı. Darbeci pilotlar, Gölbaşı’daki Emniyet Genel Müdürlüğü Havacılık Daire Başkanlığına, ardından Özel Harekat Başkanlığı’na saldırdı. Ayrıca darbecilerin kontrolündeki helikopterler Yenimahalle’deki MİT yerleşkesini taradı. Eski Yarbay Ümit Gençer, TRT’yi işgal ederek darbe bildirisini okuttu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan millete çağrı
Saat 00.24’te CNN Türk’e bağlanan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, darbe girişiminin seyrini değiştiren tarihi bir konuşma yaptı ve “Milletimizi meydanlara davet ediyorum.” çağrısında bulundu.
Jandarma Genel Komutanlığı Karargahı önünde darbeyi protesto eden vatandaşlara helikopterden açılan ateş sonucunda 9 kişi şehit oldu, onlarca kişi yaralandı.
CATEGORY: siyaset
