FAO, ağustos ayında küresel gıda fiyatlarının 2022 sonundan bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştığını duyurdu; olumsuz hava koşulları ve Karadeniz’deki savaş, temel gıda maddelerinin arzını tehdit ediyor.
Gıda fiyatlarındaki artışın nedeni
Avrupa’da aşırı sıcaklar ile kuraklık, güçlü bir El Nino tehdidi ve Ukrayna ile İran’daki çatışmalar, ticari çalkantıları tetikleyerek tarım piyasalarını bozdu; bu durum tahıl tedariklerini daralttı ve şekeri de kapsayan fiyatlar tüm zamanların zirvesine yaklaştı.
FAO Gıda Fiyat Endeksi, temmuz revize edilmiş 130,8 puanlık değerinin ardından ağustos ayında ortalama 133,3 puana yükseldi. Bu seviye, Rusya’nın Ukrayna’ya müdahalesinin ardından Mart 2022’de kaydedilen tarihi zirvenin yaklaşık yüzde 17 altında kalsa da Kasım 2022’den bu yana görülen en yüksek rakam olarak kayıtlara geçti.
TORERO: RİSK PRİMİ GIDA PİYASALARINA GERİ DÖNÜYOR
FAO Başekonomisti Maximo Torero, yazılı açıklamasında risklerin arttığını vurguladı: “Küresel gıda fiyatlarındaki ağustos artışı, risk priminin gıda piyasalarına geri döndüğüne dair bir uyarı niteliğidir: İklim şokları, jeopolitik gerilimler ve bozulan ticaret lojistiği bir araya gelerek arz beklentilerini daraltıyor.”
Kurumun alt göstergeleri; tahıllar, bitkisel yağlar, şeker, et ve süt ürünlerini kapsıyor; ağustos ayında tüm bu alt endeksler yükseldi.
Avrupa’daki hava olayları mısır ve şeker pancarı hasadını ve hayvancılık üretimini olumsuz etkiledi; ayrıca Asya’da palm yağı ile şeker rekoltesini tehdit eden El Nino doğa olayı endişeleri artırdı.
Dört buçuk yılı geride bırakan savaş ortamında Karadeniz’deki saldırıların artması, Rusya ve Ukrayna’dan yapılan tahıl sevkiyatlarını sınırlandırdı; ABD ile İran arasındaki çatışma, tarımda kullanılan gübre akışını da zorlaştırdı.
Şeker ve diğer ana kalemlerde yükseliş
FAO Tahıl Fiyat Endeksi aylık bazda yüzde 2,2 artış göstererek Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi yüzde 0,6 yükselişle Haziran 2022’den bu yana en tepe noktaya ulaştı. Şeker fiyat göstergesi yüzde 11,9 oranında sıçrayarak Haziran 2025’ten bu yana görülen en yüksek düzeye çıktı. Avrupa ve Asya’daki hava koşullarının yanı sıra Brezilya’daki üretim düşüşü bu artışta etkili oldu.
Ayrıca FAO, 2026 küresel tahıl üretim beklentisini önceki projeksiyondan 3,4 milyon metrik ton aşağı çekerek 2 milyar 980 milyon tona indirdi; bu, 2025 seviyesinin yüzde 2,0 gerisinde ve 2018’den bu yana en büyük yıllık düşüş olarak kayda geçiyor. Ancak toplam rekolte, kayıtlardaki ikinci en yüksek hacim olarak kalıyor. 2026/2027 sezonu sonundaki dünya tahıl stok tahmini ise yüzde 1,1 düşürülerek 947,2 milyon tona revize edildi.
Mevcut görünümde, iri daneli stoklarda azalma işaret edilse de Karadeniz’deki nakliye kesintileri nedeniyle Rusya ve Ukrayna’da buğday stoklarındaki yükseliş beklentisi geri planda kaldı.
