Etiyopya’nın kuzeyindeki Tigray bölgesinde federal hükümetle yaşanan gerilim yeniden çatışmaya dönüşürken, Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) üç havalimanını ele geçirip komşu eyaletlere ilerledi.
Tigray güçleri taarruza geçti
TPLF, federal güçlere karşı geniş kapsamlı bir operasyon başlattı. Federal polisin kontrolündeki üç havalimanını ele geçiren silahlı gruplar, Afar ve Amhara eyaletleri yönünde hareket etti.
TPLF Genel Başkan Yardımcısı Amanuel Assefa, Fransız haber ajansı AFP’ye yaptığı açıklamada, “Şu anda topyekun bir savaş durumundayız” dedi.
Çatışmaların, 2020-2022 yılları arasında yüz binlerce kişinin hayatını kaybettiği iç savaş sonrasında Pretoria Barış Anlaşması’yla oluşan kırılgan sükuneti sona erdirdiği belirtiliyor.
Gerilimin yeni aşaması, çarşamba günü TPLF güçlerinin federal polisin denetimindeki üç havalimanını alması ve komşu eyaletlere saldırılar düzenlemesiyle başladı. Taraflar, çatışmaları yeniden başlatmakla birbirini suçluyor.
Yallo, Abala ve Weldiya çevresinde çatışmalar
Afar’daki bir insani yardım kaynağı, Tigray sınırına yakın Yallo kasabasını ele geçirmeye çalışan silahlı unsurların perşembe günü ağır topçu ateşi açtığını aktardı.
Etiyopya merkezli yabancı bir güvenlik kaynağı, savaşçıların Tigray-Afar sınırında bulunan Abala’nın kontrolünü yeniden sağladığını bildirdi.
Aynı kaynak, başkent Addis Ababa’ya ulaşan az sayıdaki güzergâhtan biri üzerindeki Amhara eyaletinin Weldiya kenti çevresinde de şiddetli çatışmalar yaşandığını belirtti.
Uzmanlar, gelişmelerin 2020-2022 savaşında uygulanan ikmal hatlarını kesme ve başkente ilerleme stratejisine benzediğine dikkat çekiyor.
AFP’ye konuşan Oslo Yeni Üniversite Koleji’nden bölge uzmanı Kjetil Tronvoll, TPLF’nin nihai hedefinin Addis Ababa’yı ele geçirmek olduğunu, ancak kente ulaşmak için uygulanacak taktik adımların henüz bilinmediğini söyledi.
Tronvoll, Afar’daki saldırının, Etiyopya’nın yakıt da dahil uluslararası ticaret yükünün neredeyse tamamını taşıyan Cibuti bağlantılı ikmal hattını kesmeyi hedeflediğini ifade etti.
Etiyopya Cumhurbaşkanı Taye Atske Selassie Amde ise çarşamba günü Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada “yıkım ve kaos güçleri” ile “hasım unsurların iç işlerine müdahalesini” kınadı.
TPLF altı grupla ittifak kurdu
Sahadaki ittifaklar, önceki savaşa göre önemli ölçüde değişti. TPLF, Amhara’daki Fano milisleri de dahil altı silahlı grupla, Başbakan Abiy Ahmed hükümetini devirmeyi amaçlayan yeni bir ittifak oluşturdu.
Önceki iç savaşta Fano milisleri ve Eritre, Tigray güçlerine karşı federal ordunun yanında yer almıştı. Ancak iki taraf, 2022’de imzalanan barış anlaşmasından duydukları memnuniyetsizlik nedeniyle federal hükümetle ilişkilerini uzaklaştırdı.
Pretoria Anlaşması, TPLF içindeki bölünmeler ve partinin şahin kanadının bölgedeki geçici yönetimi görevden alarak denetimi yeniden ele geçirmesi sonucunda fiilen zayıfladı.
İnsan hakları kuruluşları, son savaştan geriye kalan yaklaşık bir milyon kişi halen yerinden edilmiş durumdayken TPLF’yi yeniden silahlanmak ve sivilleri zorla silah altına almakla suçluyor.
Federal ordu da daha önce Tigray’a insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlemiş ve bölge sınırında askeri yığınak yapmıştı.
Bölgesel savaş endişesi artıyor
Çatışmaların bölgesel bir savaşa dönüşebileceği yönündeki kaygılar giderek büyüyor. Denize kıyısı bulunmayan Etiyopya yönetimi, Kızıldeniz’e ve özellikle Assab Limanı’na erişimi ülkenin uzun vadeli güvenliği ve kalkınması açısından yaşamsal görüyor.
Eritre ise Etiyopya’nın bu hedefe askeri yöntemlerle ulaşmasından endişe ediyor. Etiyopya hükümeti, Eritre’yi kurulan isyancı ittifaka mali destek vermekle suçluyor.
Reuters’ın Eritre’nin çatışmalara katılıp katılmayacağı sorusuna yanıt veren TPLF yöneticisi Assefa, Eritre’nin planları hakkında bilgi sahibi olmadıklarını söyledi. Assefa, Asmara’dan henüz askeri müdahale istemediklerini de belirtti.
Afrika Boynuzu son dönemde en çalkantılı dönemlerinden birini geçiriyor. Etiyopya, Sudan ordusunun savaştığı Hızlı Destek Kuvvetleri’ne destek vermekle suçlanıyor; Addis Ababa yönetimi bu iddiaları reddediyor.
Eritre Sudan ordusuna daha yakın bir tutum sergilerken, Etiyopya’nın Nil Nehri üzerinde inşa ettiği Hedasi Barajı’nı hayati su kaynakları için tehdit olarak gören Mısır’la temaslarını artırıyor.
Etiyopya’nın Türkiye, Somali ve Mısır’la da farklı konularda devam eden gerilimleri bulunuyor.
Gelişmeler, kısa süre önce son iç savaşa ilişkin yaptırımları ve silah ambargosunu kaldıran ABD açısından da diplomatik bir sorun oluşturdu. Washington, ulusal acil durum halinin sona erdiğini açıklayarak Eritre Savunma Kuvvetleri ve bağlantılı yapılara yönelik yaptırımları kaldırmıştı.
Ancak ABD’nin Addis Ababa Büyükelçiliği, TPLF yönetiminin geniş kapsamlı bir saldırı başlatmasından hayal kırıklığı duyduklarını açıkladı ve Etiyopya hükümetine destek verdi.
