Fas’tan İspanya’nın Kuzey Afrika’daki Ceuta kentine son 24 saatte yaklaşık 60 bin göçmen ulaştı. Yaşanan olaylarda en az 57 kişinin hayatını kaybettiği bildirilirken, Madrid güvenlik tedbirlerini artırdı; bu durum Avrupa Birliği ülkeleri arasında da tansiyonu yükseltti.
Krizin boyutu ve etkisi
Ceuta, yaklaşık 85 bin nüfusa sahipken kısa sürede göçmenlerle doldu. Göç dalgası, hükümeti alarma geçirirken AB içinde de politik tartışmaları alevlendirdi.
Siyasi ve güvenlik tepkileri
Ceuta’ya giden İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, yaşananları “İspanya’nın toprak bütünlüğünün ihlali” olarak nitelendirdi. Hükümet, kentin güvenliğini sağlamak için tüm imkanları kullanacağını belirtirken düzensiz göç akışının insan kaçakçılığı şebekeleri tarafından organize edildiğini savundu. Ayrıca Sánchez, İspanya Yüksek Mahkemesi’nin Ceuta ve Melilla’ya deniz yoluyla ulaşmaya çalışan göçmenlerin otomatik olarak Fas’a geri gönderilemeyeceğine ilişkin kararının istismar edildiğini söyledi.
Güvenlik ve lojistik önlemler
İspanya İçişleri Bakanlığı, Ceuta’ya asker, ek polis, insansız hava araçları, dalgıç ekipleri ve sahil güvenlik unsurlarını sevk etti. Hükümet ayrıca;
- göçmenlerin kayıt işlemleri için geçici kabul merkezi kurulacağını,
- yasal kalış hakkı bulunmayan kişilerin sınır dışı süreçlerinin hızlandırılacağını,
- denize şamandıralardan oluşan fiziksel bir bariyer yerleştirileceğini
duyurdu. Yetkililer, cuma akşamına kadar 48 binden fazla kişinin gönüllü olarak Fas’a döndüğünü bildirdi.
İnsani sonuçlar ve olayların seyri
Yaşamını kaybedenlerin büyük bölümü denize yüzerek geçmeye çalışırken boğuldu; Tarajal Plajı’ndaki sınır bariyerini aşmaya çalışırken yaşanan izdihamda da ölümler kaydedildi. Kentteki göçmen kabul merkezlerinin kapasitesinin aşılması nedeniyle binlerce kişi geceyi park ve kaldırımlarda geçirdi.
Avrupa ve uluslararası tepkiler
Krizin ardından Avrupa Birliği dönem başkanlığını yürüten İrlanda, üye ülkeleri olağanüstü toplantıya çağırdı. Toplantılarda Ceuta’daki durum, Fas ile yürütülen diplomatik temaslar ve İspanya’ya sağlanacak destek ele alınacak.
Fransa ve İtalya’nın adımları
Fransa, İspanya sınırındaki kontrolleri sıkılaştırarak bölgede görev yapan polis ve jandarma sayısını yaklaşık beş kat artırıp 334’e çıkardı. İtalya ise İspanya ile Schengen kapsamındaki serbest dolaşımı bir aylığına askıya aldığını açıkladı; bazı Avrupa ülkeleri ise İspanya’nın Schengen üyeliğinin geçici olarak durdurulması gerektiğini savundu. İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares ise Schengen Bölgesi’nin güvenliğinin garanti altında olduğunu belirterek bu çağrılara karşı çıktı.
ABD’den Trump yorumu
ABD Başkanı Donald Trump da Ceuta’daki gelişmeleri ABD’deki göç tartışmalarına taşıdı. Trump, yaşananları “bir ülkenin işgal edilmesine benzeyen bir durum” olarak nitelendirerek, Cumhuriyetçilerin iktidara gelmemesi halinde ABD’nin daha büyük bir göç dalgasıyla karşı karşıya kalacağını savundu.
Kısa geçmişe bakış
Bu göç dalgası, 2021 krizinden daha büyük olarak görülüyor; o dönemde iki gün içerisinde yaklaşık 10 bin kişi Ceuta’ya geçmişti ve İspanya ile Fas arasında diplomatik kriz yaşanmıştı. Ceuta ve Melilla, Avrupa Birliği’nin Afrika kıtasındaki tek kara sınırı konumunda bulunuyor ve uzun yıllardır Avrupa’ya ulaşmaya çalışan düzensiz göçmenler için kritik bir geçiş noktası olarak öne çıkıyor.
