Çocuklarda bilinçsiz takviye kullanımı üzerine görüş belirten Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Aysu Özge Yönetci Pekuz, “Omega-3, D vitamini, Afrika sardunyası, ekinezya ve kara mürver gibi ekstrelerin kullanımı oldukça yaygın. Bu takviyeler nöbetleri tetikleyebilir, bazen karaciğer ve böbrek yetmezliğine, hatta nakil gereksinimine yol açabilir. Bazı preparatlar erken ergenliği tetikleyebiliyor; birkaç kız hastamda çok küçük yaşta meme gelişimi gözlemlendi. 4 yaşındaki bir hastam, kara mürver ekstresini biraz da toksik dozda kullandı ve ciddi bir yoğun bakım süreci geçirmek zorunda kaldı. Kesinlikle hekim önerisi ile kullanılmalıdır” dedi.
Uzmanlar, özellikle Covid-19 pandemisinden sonra vitamin ve gıda takviyelerine olan ilginin arttığını belirtiyor. Ailelerin çocukları için “Hasta olmasın, daha sağlıklı olsun” düşüncesiyle bu ürünleri kullanma eğiliminde olduğunu ifade ediyorlar. Medical Park Bahçelievler Hastanesi’nden Uzman Dr. Aysu Özge Yönetci Pekuz da bağışıklığı güçlendirmek ve büyümeyi desteklemek gibi amaçlarla alınan ürünlerin hekim tavsiyesi olmadan kullanılmaması gerektiğini vurguladı. Yönetci Pekuz, kontrolsüz kullanımların olumsuz sonuçları hakkında bir hastasının yaşadığı zorlu süreci anlattı.
Doktor önerisi olmadan kullanmanın riskleri
Gıda takviyelerinin kullanımı hakkında konuşan Uzman Dr. Yönetci Pekuz, “Covid-19 pandemisi sonrasında sağlık kaygısının artmasından dolayı 2020-2025 yılları arasında dünya genelinde çocuk yaş grubunda gıda takviyesi kullanımı yüzde 46 oranında artış göstermiştir. Kesinlikle doktor önerisi olmadan, bilinçsiz bir şekilde gıda takviyesi almanın yarardan çok zarar getireceği aşikardır. Özellikle 0-2 yaş grubunda belli gıda takviyeleri rutin olarak profilaksi amacıyla kullanılıyor. Özellikle 0-1 yaş arasında belirli dozlarda D vitamini kullanıyoruz. 4. aydan itibaren ise profilaksi dozunda demir takviyesi gerçekleştiriyoruz. Omega-3 ve D vitamininin bilinçsiz kullanımı, çeşitli Afrika sardunyası, ekinezya ya da farklı preparatlar içeren kara mürver ekstresi gibi ekstrelerin kullanımı oldukça yaygındır” şeklinde konuştu.
Bitkisel ürünlerin güvenliği üzerine yanlış inanışlar
‘Bitkisel demek asla zarar vermez’ anlayışının yanlış olduğunu belirten Yönetci Pekuz, “Birçok ilaç bitkilerden elde edilir. Bitkisel ve doğal içerik demek zararsız olduğu anlamına gelmez. Bu konuda dikkatli olunmalıdır. Bazı çocuklarda nöbetleri tetikleyebilir, karaciğer enzimlerini yükseltebilir ve hatta bazen karaciğer veya böbrek yetmezliğine, nakil gereksinimine yol açabilir. Kullanım mutlaka hekim önerisiyle ve gerekiyorsa eksiklik durumunda yapılmalıdır. Kreş döneminde ‘Çocuğumun bağışıklığı güçlü olsun’ düşüncesiyle takviye kullanımı yaygındır. Ancak bu konuda yapılan geniş çaplı çalışmalar, bağışıklık güçlendirici ya da vitamin takviyesi kullanımının sık hastalanma üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığını göstermektedir. Eğer eksiklik varsa mutlaka giderilmeli; yoksa gereksiz kullanımlar karaciğer, böbrek ve vücudun diğer sistemleri üzerinde ciddi toksik etkiler yaratabilir” dedi.
Yoğun bakımda bir çocuğun durumu
Çocuklarına çevrelerinden duyduğu takviyeleri uygulamadan önce hekim önerisi almanın önemine dikkat çeken Yönetci Pekuz, “Arkadaşımın çocuğuna iyi gelmişti, ben de alayım gibi yaklaşımlar, ülkemizde uzun zamandır yaygın. Hastalarımda sıkça karşılaşıyorum. Özellikle bazı preparatlar erken ergenliği tetikleyebiliyor. Birkaç kız hastamda küçük yaşta meme oluşumu gözlemlendi. Bir hastam ise 4 yaşındaydı ve ciddi bir yoğun bakım süreci geçirmek zorunda kaldı; biraz fazla dozda kullanmıştı. Yoğun bakımda takip ettik, karaciğer enzimleri yükselmişti. Kara mürver ekstresi kullanmıştı ve toksik dozda almıştı. Buradaki en büyük sıkıntılardan biri, bu gıda takviyelerinin birçoklarının toksik dozunu ya da güvenli doz aralığını bilmememizdir. Tezgah üstü ilaçlar ile vitamin ve mineral takviyelerini kullanırken son derece dikkatli olmak gerekmektedir.” şeklinde sözlerini tamamladı.
