Adalet Bakanı Akın Gürlek, Anayasa Mahkemesi’nin süresiz nafakaya ilişkin iptal kararını değerlendirerek yeni düzenlemede evlilik süresi, tarafların ekonomik koşulları ve somut mağduriyetlerin dikkate alınacağını söyledi.
Yeni düzenleme için 9 aylık süre
Akın Gürlek, Anayasa Mahkemesi’nin ilk derece mahkemesinin başvurusu üzerine iptal kararı verdiğini hatırlattı. Bakan Gürlek, “9 ay içinde yeni bir kanun yapmak için süre verildi.” dedi.
TBMM kapanmadan önce süresiz nafaka konusunda açıklama yaptıklarını ve hazırladıkları paketi sunacaklarını belirten Gürlek, “Süresiz nafaka hakkaniyete aykırı. Bir günlük evli kalıp ömür boyu nafaka almak hem vicdana hem hakkaniyete aykırı.” ifadelerini kullandı.
Yeni düzenlemeyle daha adil bir sistem oluşturmak istediklerini aktaran Bakan Gürlek, “Bayanlarımızın mağdur olmaması gerekiyor. Hakimlerimiz somut olaylara, tarafların ekonomik durumlarına ve mağduriyetlerine göre bir karar alabilir. Evlilik süresi de dikkate alınacak. Hakimimiz isterse süresiz nafaka da verebilir, süre de koyabilir.” açıklamasında bulundu.
AYM’nin iptal kararı 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek
Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki yoksulluk nafakası düzenlemesinde bulunan “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya aykırı bularak 30 Eylül tarihinde iptal etmişti.
Mahkeme, iptal nedeniyle oluşabilecek hukuki boşluğu göz önünde bulundurarak kararın yürürlüğünü 9 ay erteledi. Buna göre iptal, 30 Haziran 2027’de uygulanmaya başlayacak.
Bu dönemde TBMM’nin nafaka süresine ilişkin yeni kuralları belirlemesi bekleniyor. Düzenlemenin kapsamı ve varsa geçiş hükümleri ise yasama sürecinde netleşecek.
Yoksulluk nafakası hakkı tamamen kaldırılmadı
AYM’nin kararı, yoksulluk nafakasını düzenleyen maddenin tamamını kapsamıyor. Boşanma sonucunda yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru diğer eşten daha ağır olmamak şartıyla mali gücü oranında nafaka istemesine imkân tanıyan hüküm korunuyor.
Yoksulluk nafakası nedir?
Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle geçim sıkıntısı yaşayacak eşe destek olmak amacıyla diğer eş tarafından yapılan ödemeyi ifade ediyor. Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesine göre talepte bulunan kişinin boşanmaya yol açan olaylarda diğer eşten daha ağır kusurlu olmaması gerekiyor.
Nafaka miktarı, ödeme yapacak kişinin mali gücü dikkate alınarak belirleniyor; nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şartı aranmıyor. Bu hak yalnızca kadınlara özgü değil; gerekli koşulları karşılayan erkekler de yoksulluk nafakası isteyebiliyor.
Kanunlarda bu nafaka türü için belirli bir yıl sınırı bulunmuyor. Ancak bu durum, yoksulluk nafakasının ömür boyu ve her durumda devam edeceği anlamına gelmiyor.
Nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi halinde ödeme kendiliğinden sona eriyor. Ayrıca mahkeme kararıyla fiilen evli gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması, düzenli gelir elde edilmesi, haysiyetsiz yaşam iddiasının ispatlanması veya nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü kaybetmesi gibi durumlarda da nafaka kaldırılabiliyor.
İştirak nafakası çocuk yetişkin olana kadar sürüyor
İştirak, yani çocuk nafakasında, velayeti alan ebeveyne çocuk yetişkin olana kadar ödeme yapılıyor. Bu nafakayla boşanma sonrasında çoğunlukla annesiyle kalan çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve yaşam giderlerine katkı sağlanması amaçlanıyor.
Ödeme genellikle çocuk 18 yaşına gelene kadar devam ediyor. Eğitim sürüyorsa bu sürenin ardından yardım nafakası gündeme geliyor.
Süresiz nafaka düzenlemesi 1988’de başladı
Eski Medeni Kanun’un ilk halinde bir yılla sınırlanan yoksulluk nafakasındaki süre sınırı 1988’de kaldırıldı. 3444 sayılı Kanun’la, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşin gerekli şartları taşıması halinde önceden belirlenmiş bir bitiş tarihi olmadan nafaka talep edebilmesinin önü açıldı.
2001’de yürürlüğe giren 4721 sayılı kanunda da aynı düzenleme korundu.
