ABD Kongresi, Nvidia’nın eski CEO’su Jensen Huang ile Ticaret Bakanı Howard Lutnick’i şirketin son gelişmeleri ve çip ihracatı denetimleri konusunda ifade vermeye çağırdı. Beyaz Saray’da ise Lutnick’in görevden alınıp alınmayacağı tartışılıyor.
Senato’dan Huang ve Lutnick’e çağrı
ABD Senatosu Bankacılık Komisyonu Başkanı Tim Scott, Howard Lutnick ve eski Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang’a mektup göndererek şirketle ilgili gelişmeler hakkında ifade vermelerini istedi.
Huang, ABD makamlarının Çin hükümeti adına casusluk yaptığından şüphelendiği Alice Huang adlı iş insanıyla romantik ilişki yaşadığına dair haberlerin ardından yapay zeka sektörünün önde gelen şirketlerinden Nvidia’daki görevinden ayrılmıştı.
Kongredeki eleştiriler, yönetimin onlarca Çinli şirketi ABD ticaret kara listesine eklemeyi reddetmesi ve hükümetin Nvidia’nın Çin’e ihracatını yeterince denetleyip denetlemediği üzerinde yoğunlaşıyor.
Scott, X hesabından yaptığı açıklamada, “Son haberler ulusal güvenliğimiz ve hassas ABD teknolojisinin korunması konusunda ciddi endişeler doğuruyor. Nvidia CEO’su Jensen Huang ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in Senato Bankacılık Komisyonu önünde ifade vermesini talep ediyorum” dedi.
Huang’ın gönüllü olarak ifade vermemesi durumunda celp çıkarılmasını değerlendireceğini belirten Scott, “Amerikan halkı yanıtları hak ediyor” ifadelerini kullandı.
Beyaz Saray’da Lutnick gündemi
Reuters’a konuşan kaynaklar, Washington’da harekete geçilmesi yönündeki çağrıların artmasının ardından üst düzey Beyaz Saray yetkililerinin Lutnick’in görevden alınıp alınmayacağını ayrıca ele aldığını aktardı.
Temsilciler Meclisinin üç komisyon başkanı da Huang ile Nvidia Baş Hukuk Müşaviri Tim Teter’e mektup gönderdi. Mektupta, 1 Aralık ve 2 Aralık tarihlerinde kapalı kapılar ardında tutanaklı görüşmelere katılmaları, aksi halde celp çıkarılacağı bildirildi.
Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komisyonu Başkanı Brian Mast, Çin Alt Komisyonu Başkanı John Moolenaar ve İstihbarat Komisyonu Başkanı Rick Crawford, mektupta “Derhal ele alınması gereken açık ulusal güvenlik endişeleri var” değerlendirmesini yaptı.
Komisyon başkanları ayrıca Ticaret Bakan Yardımcısı Jeffrey Kessler’in 3 Aralık’taki oturumda ifade vermesini talep etti.
Çinli yapay zeka hisselerinde düşüş
Çin, Alice Huang’ın casusluk yaptığı iddialarını reddetti. ABD Adalet Bakanı Todd Blanche ise bakanlığın bu konuda henüz bir sonuca ulaşmadığını açıkladı.
Olayın merkezindeki Alice Huang, ABD ihracat kontrolleriyle kısıtlanan gelişmiş yapay zeka çiplerinin Çin tarafından edinilmesine yardımcı olduğundan şüphelenilen Nvidia ortağı Megaspeed’de yönetici olarak görev yapıyordu.
Huang’ın ayrılmasının Çin’in gelişmiş ABD çiplerine erişimini daha da zorlaştırabileceği endişesi, Çinli yapay zeka hisselerinde satış getirdi. Yatırımcıların Çinli yapay zeka modelleri ve ABD’ye donanım sağlayan şirketlerin hisselerini satmasıyla Z.AI yüzde 12, MiniMax Group ise yüzde 8,4 değer kaybetti.
İşlerinin önemli bölümü ABD pazarına bağlı olan veri merkezi tedarikçileri Zhongji Innolight ve Eoptolink Technology’nin hisseleri de yüzde 8’den fazla geriledi.
Kongrede dört çip tasarısı gündemde
ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, Çin pazarındaki erişimi korumaya çalışan ve ABD Başkanı Donald Trump ile yakın ilişkileri bulunan Huang’ın ayrılmasının ardından Kongrede Çin’e çip ihracatının sınırlandırılması konusunda uzlaşının güçlendiğini söyledi.
Her iki partiden Kongre üyeleri, Çin’in gelişmiş yapay zeka çiplerine ulaşmasını engelleyecek daha sıkı kısıtlamalar talep etti.
Louisiana eyaletinden Cumhuriyetçi Johnson, gazetecilere yaptığı açıklamada Çin’e gelişmiş teknoloji erişiminin sınırlandırılmasından yana olduğunu belirterek, “Çin’e çip ihracatı kontrolleri burada büyük bir mesele oldu. Kongrede bunun alınması gereken önemli bir tutum olduğuna dair gelişen bir uzlaşı olduğunu düşünüyorum” dedi.
İsminin açıklanmaması koşuluyla konuşan bir Senato danışmanı, Cumhuriyetçilerin her iki partinin desteğini alan yıllık savunma bütçesi yasasına Çin’e gelişmiş yapay zeka çipi ihracatına yeni sınırlamalar eklemek istediğini söyledi.
Pazartesi gününden bu yana yapılan açıklamalara göre Kongre üyeleri, çip ihracatına ilişkin en az dört yasa tasarısının geçirilmesi için çalışmalarını hızlandırdı.
AI Overwatch Yasası, Kongreye gelişmiş yapay zeka çipi ihracatı üzerinde daha geniş yetki vermeyi öngörüyor. Çip Güvenliği Yasası ise kaçakçılığı önlemek için şirketlerin gelişmiş yapay zeka işlemcilerinin konumunu takip etmesini zorunlu kılacak.
Match Yasası, ABD müttefiklerine Çin’e gönderilecek gelişmiş çip üretim ekipmanlarının satışı ve bakımını kısıtlamaları yönünde baskı yapılmasını içeriyor. Uzaktan Erişim Güvenliği Yasası ise Ticaret Bakanlığına, Çinli şirketlerin Nvidia çiplerine ulaşmak amacıyla yurt dışındaki veri merkezlerini kiralamasını engelleme yetkisi verecek.
Reuters’a göre Çinli yapay zeka şirketleri, Jensen Huang hakkındaki iddiaların Washington’ı uzaktan erişim kısıtlamalarını artırmaya yönelteceği endişesiyle Çin dışında Nvidia destekli bilgi işlem kapasitesi kiralamaya çalışıyor.
Nvidia incelemesinin sürmesi bekleniyor
Washington merkezli Jamestown Foundation analisti Sunny Cheung, Huang’ın istifasının Kongrenin Nvidia hakkındaki incelemesini sona erdirmesinin beklenmediğini ve eski CEO’yu soruşturmalar karşısında daha savunmasız bırakabileceğini söyledi.
Cheung, Reuters’a yaptığı açıklamada, “Kongre onu hala celp ile çağırabilir ve Nvidia sorunların Huang’ın ötesine geçip geçmediğini belirlemek için bağımsız bir soruşturma yürütmeli” dedi.
Huang’ın ayrılığının Nvidia’nın Washington’daki etkisini azaltabileceğini ve gelişmiş çip ihracatını sıkılaştıran yasalara ivme kazandırabileceğini belirten Cheung, şirketin yeni yönetiminin ABD’li karar alıcıların güvenini yeniden kazanmak için Çin stratejisini gözden geçirebileceğini ifade etti.
Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komisyonu Başkanı Cumhuriyetçi Brian Mast, Kongre personelinin çarşamba gecesi Nvidia ile tarih ve yer konusunda görüştüğünü açıkladı. Mast, Jensen Huang’ın 26 Kasım’daki Şükran Günü öncesinde Kongre önünde ifade vermesinin beklendiğini söyledi.
