Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Avrupa Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı Frontex’in, göçmenlerin AB dışındaki bir ülkeden başka bir ülkeye gönderilmesine teknik ve operasyonel destek vermesini öngören bir teklif hazırladı.
Frontex hakkındaki geri itme iddiaları
Avrupa Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı (Frontex), 2020’den bu yana geri itme olaylarıyla ilgili iddialarla gündeme geliyor.
Uluslararası basında yer alan haberlerde, Yunan sahil güvenlik botlarının Türkiye’den Yunanistan’a geçmeye çalışan göçmenleri engellediği, göçmen teknelerine zarar verdiği ve bazılarını batırdığı ileri sürüldü. Frontex’in de bu olaylara göz yumduğu iddia edildi.
Tanık anlatımları, video kayıtları ve uydu görüntüleriyle desteklenen iddialar, ajansın faaliyetlerine yönelik eleştirilere ve soruşturmalara neden oldu.
Kurum ile yöneticilerinin temel hak ihlallerini engellemek için yeterli adım atmadığı sonucuna varılmasına karşın geri itme iddiaları sürdü. Frontex’in veri tabanında, yüzlerce düzensiz göçmenin Ege Denizi’nde geri itilmesiyle ilgili kayıtlar bulunduğu da basına yansıdı.
Avrupa basınına sızan bir raporda ayrıca Frontex’in üst düzey yetkililerinin, muhtemel insan hakları ihlallerine ilişkin bazı vakaları kurumun temel haklardan sorumlu görevlilerinden sakladığı öne sürüldü.
Teklif Frontex’e hangi yetkileri verecek?
AB Komisyonunun yazılı açıklamasında, teklifin Frontex’in sınır koruma kapasitesini güçlendirmeyi, AB’de yasal kalış hakkı bulunmayan kişilerin geri gönderilmesinde daha etkin görev almasını ve sınır krizlerine hızlı şekilde müdahale etmesini hedeflediği belirtildi.
Düzenlemenin kabul edilmesi halinde Frontex, AB dışındaki ülkelerden başka ülkelere yapılacak geri gönderme işlemlerinde teknik ve operasyonel yardım sunabilecek; bu süreçleri planlayıp yürütebilecek. Bunun gerçekleşmesi için ilgili ülkeyle AB düzeyinde anlaşma imzalanması gerekecek.
Frontex kadrosu 30 bine ulaşacak
Teklifte, Frontex’in daimi personel sayısının aşamalı biçimde 30 bine çıkarılması da öngörülüyor.
Bu kapsamda ajansın doğrudan istihdam ettiği personel yaklaşık 3 binden 6 bine yükseltilecek. Üye ülkelerden görevlendirilen 7 bin kişiye ek olarak, gerektiğinde Frontex operasyonlarında görev yapacak 17 bin kişilik “Avrupa Sınır ve Geri Gönderme Yedek Gücü” kurulacak.
Yedek personel, Frontex tarafından görevlendirilmediği dönemlerde kendi ülkelerinde sınır muhafızı olarak çalışmayı sürdürecek. Personel artışının 2041’e kadar kademeli olarak tamamlanması planlanıyor.
Geri gönderme süreçlerinin planlanması amacıyla Frontex bünyesinde bir koordinasyon merkezi oluşturulacak. Bu merkez, üye ülkelerden gelen verileri bir araya getirerek geri gönderme ihtiyaçlarını değerlendirecek ve operasyonların organize edilmesine katkı sağlayacak.
Sosyal medya takibi ve hızlı müdahale düzenlemesi
Teklif kapsamında kurulacak çevrim içi izleme ve müdahale merkezi, kamuya açık sosyal medya paylaşımlarını takip ederek dış sınırların yönetimi bakımından önem taşıyan gelişmeleri belirleyecek. Merkez ayrıca, sınır güvenliği açısından riskli görülen yasa dışı çevrim içi içeriklere yönelik çalışmalara destek verecek.
Sınır bölgelerinde yaşanabilecek krizlere müdahale etmek üzere bir “Hızlı Müdahale Gücü” kurulacak. Üye ülkelerden birinin talebi üzerine bu güç, Frontex İcra Direktörü’nün kararıyla 24 saat içinde görevlendirilebilecek.
Üye devletler, AB sınırlarını ciddi biçimde etkileyebilecek olayları sınır gözetim ağı EUROSUR üzerinden 24 saat içinde bildirmekle yükümlü olacak.
Komisyonun önerilerinin yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyinde görüşülerek kabul edilmesi gerekiyor.
