Nepal’de 5.200 metre yükseklikteki buzulda, 55 yıllık kayıtlarda görülen en yüksek sıcaklıklar yaşanırken meydana gelen dağ çökmesi, ölümcül selleri tetikledi. Bilim insanları sıcaklığın felaketteki rolünü incelemeye devam ediyor.
55 YILLIK KAYITLARDA BİR İLK
Bir analize göre 21-26 Ağustos arasındaki ortalama sıcaklık, dağın 5.200 metre yükseklikteki bölümünde yaklaşık 5 derece olarak hesaplandı. Bu değer, 55 yılı aşkın kayıtlarda olağanüstü yüksek olarak kaydedildi; aynı dönemde sıcaklık daha önce 4 dereceyi aşmamıştı. Ancak bilim insanları, aşırı sıcaklığın dağ çökmesinde doğrudan belirleyici olduğuna dair kesin bir ilişkinin kurulamadığını belirtiyor. Felaket ayrıca Langtang bölgesinde kayıtlara geçen en sıcak yazlardan birinin sonunda meydana geldi. Bölge, kayıtlardaki en sıcak dördüncü yazını yaşadı.
DAĞLARI TUTAN “BUZ ÇİMENTOSU” ERİYOR
Bu süreçte sıcaklıklar permafrost olarak bilinen sürekli donmuş toprak ve kaya bağlarını zayıflatabilir. Fransız iklim bilimci Valerie Masson-Delmotte, “Bu sıcak koşullar permafrostun çözülmesini ve bunun sonucunda yamaç ile buzulun birlikte çökmesini de açıklayabilir.” dedi.
FELAKETTEN ÖNCE KARLAR HIZLA ERİDİ
Uydu görüntülerinde felaketten önce bölgede belirgin kar erimesi gözlendi. Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi’nden buzul bilimci Etienne Berthier’e göre eriyen kar, dağın içindeki çatlaklara sızabilecek önemli miktarda sıvı su oluşturmuş olabilir. Berthier, bu suyun kaya çatlaklarına sızarak heyelan ve çöküşü kolaylaştırabileceğini belirtti.
“SICAKLIK YÜKSELDİ, DAĞ ÇÖKTÜ” DEMEK İÇİN ERKEN
Bilim insanları, aşırı sıcaklığın felaketteki kesin rolünü temkinli şekilde değerlendiriyor. Grenoble Alpes Üniversitesi’nden jeomorfolog Kristen Cook şu uyarıyı yapıyor: “Durum ‘yüksek sıcaklık eşittir çöküş’ kadar basit değil.” Cook’a göre, sıcaklık gerçekten tetikleyici olsa bile dağın önceden kritik bir eşiğe ulaşmış olması gerekir. “Eğer sıcaklık bir tetikleyici olarak rol oynadıysa, kayanın çöküşün eşiğine kadar gelmesini beklemiş gibi görünüyor.” dedi ve felaketin tek bir nedene bağlanamayacağını vurguladı.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN İZİ ARAŞTIRILIYOR
Araştırmacılar, 14 yüksek irtifa meteoroloji istasyonundan gelen veriler ve Copernicus programının ERA5 iklim modeli ile çöken buzuldan 9 ila 140 kilometre uzakta kaydedilen değerlere dayanarak, felaketten önceki yıllarda görülen küçük hareketleri ve sıcaklık değişimleri arasındaki ilişkiyi inceliyor.
