Görselde “NATO yaşlanan E-3'leri değiştiriyor. Yeni uçakların tanesi 600 milyon dolar” ibaresi yer alıyor.
NATO müttefikleri, yaşlanan E-3 Sentry gözetleme uçaklarının yerini alması amacıyla İsveç yapımı GlobalEye Erken İhbar ve Kontrol uçaklarından 10 adede kadar temin etmeyi kararlaştırdı.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ittifak üyelerinin, kullanım ömrünü tamamlayan E-3 Sentry gözetleme uçaklarının yerine İsveç üretimi GlobalEye havadan erken ihbar ve kontrol (AWACS) uçak filosu edinmek için ortak karar aldığını duyurdu.
Rutte, ittifakın Ankara’da bugün başlayan zirvesi marjında düzenlenen savunma sanayisi forumunda yaptığı konuşmada, “Bugün 10 adede kadar Saab GlobalEye uçağının ortak tedarikini duyuruyoruz” ifadelerini kullandı.
Etkinlikte konuşan İsveç Başbakanı Ulf Kristersson ise planlanan tedarik süreciyle ilgili olarak, “Bu an İsveç için büyük bir gurur kaynağı, NATO’ya sağlayacağı katkılar açısından ise daha da büyük bir onurdur. 2027 yılına kadar bu GlobalEye uçaklarının İsveç üslerinden operasyon yürüttüğünü göreceğiz” dedi.
Geçiş planı ve sebep
İttifakın ilk “Müttefik Geleceğin Gözetleme ve Kontrolü” (iAFSC) projesi kapsamında Avrupa merkezli bir çözümün seçilmesi, bir grup müttefikin Boeing E-7A Wedgetail uçaklarını satın alma planından vazgeçmesinden beş ay sonra gerçekleşti.
Müttefikler, söz konusu alımdan “stratejik ve finansal temellerin kaybedilmesi” gerekçesiyle çekilmişti.
NATO, eski iAFSC planı çerçevesinde başlangıçta altı adet E-7 uçağı satın alma taahhüdünde bulunmuş ancak Trump yönetiminin programı iptal etmeyi planladığını açıklamasının ardından bu fikirden vazgeçmişti.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, kongre üyelerinden gelen güçlü tepkilerin ardından bu kararı daha sonra geri almıştı.
Müttefiklerin Wedgetail planını iptal etmesi üzerine Saab Üst Yöneticisi (CEO) Micael Johansson, kasım ayında Breaking Defense yayın organına yaptığı açıklamada, NATO Avrupa Müttefik Yüksek Komutanlığının (SHAPE) gelecekteki GlobalEye operasyonlarını incelediğini ve bu kabiliyetin doğru şekilde kullanılması halinde oluşan boşluğu dolduracağı sonucuna vardığını aktarmıştı.
Johansson o dönemde Saab’ın, NATO’nun E-3 halefi için belirlediği 2031 operasyonel hedefini karşılayabileceğini belirtmişti.
Potansiyel üretim planlarına da değinen Johansson, firmanın Göteborg’daki merkezinden yılda daha fazla GlobalEye uçağı teslim etmek için yatırım yaptığını kaydetmiş, ayrıca Fransız havacılık bakım ve modifikasyon sağlayıcısı Sabena Technics firmasının olası destek imkanlarına değinmişti.
Karar öncesinde, Fransız iş dünyası yayın organı La Lettre, nisan ayında GlobalEye seçiminin kesinleştiğini iddia etmişti. Ancak o dönemde ne NATO ne de Saab bu adımı doğrulamıştı.
Avrupa genelinde ise Fransa hükümeti, aralık ayında 12,3 milyar İsveç kronu (yaklaşık 1,3 milyar dolar) değerinde iki adet GlobalEye uçağı satın almak üzere anlaşmayı tamamlamıştı.
Bu da uçak başına yaklaşık 670 milyon dolar seviyesinde bir maliyete işaret ediyor. Sözleşmeye iki uçaklık opsiyon da dahil edildi.
Johansson, nisan ayında yaptığı açıklamada sözleşmede iki uçaklık daha bir opsiyonun bulunduğunu ve bu konuyu görüştüklerini belirtmişti.
Ayrıca Johansson, diğer ihracat imkanlarına ilişkin olarak Almanya ve Polonya’nın da uçaklara ilgi gösterdiğini kaydetmişti.
GlobalEye nedir?
İsveçli savunma şirketi Saab tarafından geliştirilen GlobalEye, havadan erken ihbar, komuta kontrol ve çok alanlı keşif görevleri için tasarlanmış yeni nesil bir platform.
Bombardier Global 6500 iş jetini temel alan uçak, Saab’ın Erieye ER AESA radarı ile deniz gözetleme radarı, elektronik istihbarat ve çeşitli elektro-optik sensörleri tek platformda birleştiriyor.
Sistem aynı anda hava, kara ve deniz hedeflerini takip edebiliyor.
İlk olarak sahaya sunulan bu yaklaşım, E-3 Sentry ailesinin yerini almak üzere Avrupa’da değerlendirilen bir çözüm olarak öne çıkıyor.
